Nghiên cứu phân lập nhóm hoạt chất alkaloid từ cây bá bệnh (Eurycoma longifolia) và đánh giá tác dụng kháng viêm trên in vitro và in vivo - Mã số đề tài: VAST04.03/17-18

Chủ nhiệm đề tài TS. Nguyễn Hải Đăng
Đơn vị thực hiện Viện Hóa sinh biển
Thời gian thực hiện 2017 - 2018
Tổng kinh phí 600 triệu đồng
Xếp loại đề tài Xuất sắc
Mục tiêu đề tài

- Phân lập được một số hoạt chất alkaloid từ cây bá bệnh Eurycoma longifolia
- Đánh giá được hoạt tính kháng viêm của hoạt chất phân lập được dựa trên cơ chế sinh học phân tử và trên động vật thực nghiệm

Kết quả đạt được

- Về khoa học:

  • Đã phân lập và xác định cấu trúc của 19 hợp chất từ rễ cây bá bệnh, trong đó có 10 hợp chất thuộc khung alkaloid gồm: 9-hydroxycathin-6-one (EL1), 9-methoxycanthin-6-one (EL2), 9,10-dimethoxycanthin-6-one (EL3), 5-methoxycanthin-6-one (EL4), canthin-6-one (EL5), 11-hydroxycanthin-6-one (EL6), 1-hydroxyl-canthin-6-one (EL7), kumujanrine (EL8), 2-hydroxyindole (EL9), tryptophan (EL10); 06 hợp chất quassinoid: Eurycomalide A, F, G, H (EL11- EL14), laurycolactone B (EL15), eurylongilactone A (EL16); 03 hợp chất phenolic: scopoletin (EL17), vanillin (EL18) và ethyl ferulate (EL19). Các hợp chất eurycomalide F, G, H và eurylongilactone A là các hợp chất mới.
  • Đã tiến hành đánh giá hoạt tính kháng viêm in vitro và in vivo các mẫu cặn chiết tổng, chiết phân đoạn và các hợp chất phân lập từ rễ cây bá bệnh. Cặn chiết giàu alkaloid ELA có tác dụng ức chế sản sinh NO rất tốt với IC50=28,18 µg/mL. Thử nghiệm trên các đích sinh học phân tử xác nhận ELA ức chế hiệu quả biểu hiện của 2 enzyme liên quan đến quá trình viêm là iNOS và COX-2 ở nồng độ thử nghiệm từ 50-150 µg/mL. Kết quả thử nghiệm trên chuột cho thấy cặn chiết ELA ở liều lượng 50 và 100 mg/kg thể trọng có tác dụng ngăn ngừa khả năng chuột bị chết do shock nhiễm trùng khi tiêm LPS. Hiệu quả kháng viêm trên mô hình chuột bị gây viêm bởi carragenan của ELA ở nồng độ 250 mg/kg thể trọng cũng được chứng minh.
  • Các hợp chất 9,10-dimethoxycanthin-6-one (EL3), eurylongilactone A (EL16) và ethyl ferulate (EL19) có hoạt động ức chế sự sản sinh NO ấn tượng với giá trị IC50 lần lượt là 23,11, 3,03 và 3,56 µM. Hợp chất EL3 phân lập với hàm lượng lớn được lựa chọn đánh giá hiệu quả trên các đích sinh học phân tử. Kết quả chỉ ra rằng EL3 có hiệu quả ức chế biểu hiện của 2 enzyme iNOS và COX-2.
Những đóng góp mới

Đây là nghiên cứu đầy đủ, có hệ thống về hoạt động kháng viêm của rễ cây bá bệnh tại Việt Nam. Theo đó:
- Đã phân lập và xác định cấu trúc của 4 hợp chất quassinoid mới từ cây bá bệnh gồm: eurycomalide F, G, H và eurylongilactone A
- Lần đầu tiên tác dụng kháng viêm của cặn chiết giàu alkaloid ELA trên mô hình in vitro và in vivo được nghiên cứu đánh giá. Kết quả cho thấy ELA có tác dụng ức chế biểu hiện 2 yếu tố viêm là iNOS và COX-2, đồng thời có khả năng giảm tỉ lệ tử vong ở chuột bị tiêm LPS gây shock nhiễm trùng.
- Lần đầu tiên cơ chế kháng viêm của hoạt chất 9,10-dimethoxycanthin-6-one được nghiên cứu thử nghiệm. Theo đó, hợp chất 9,10-dimethoxycanthin-6-one có ức chế biểu hiện của 2 enzyme quan trọng của quá trình viêm là iNOS và COX-2.

Một số hình ảnh của đề tài:

T8.77.nhdang1

T8.77.nhdang2

T8.77.nhdang3

Sản phẩm

- Các bài báo đã công bố (liệt kê):

  1. Lê Thanh Liêm, Đào Thị Thanh Hiền, Phạm Thanh Bình, Phạm Văn Cường, Nguyễn Tiến Đạt, Nguyễn Hải Đăng, Khảo sát hoạt tính kháng viêm in vitro của các hợp chất alkaloid từ rễ cây bá bệnh (Eurycoma longifolia Jack). Tạp chí Dược học, 58(510), 7-12, 2018.
  2. Dao Thi Thanh Hien, Tran Phi Long, Tran Phuong Thao, Jeong-Hyung Lee, Duong Thu Trang, Nguyen Thi Thu Minh, Pham Van Cuong, Do Thi Ngoc Lan, Nguyen Hai Dang, Nguyen Tien Dat, Anti-inflammatory effects of alkaloid enriched extract from roots of Eurycoma longifolia Jack, Asian Pacific Journal of Tropical Biomedicine, 9(1), 18-23, 2019.
  3. Nguyen Hai Dang, Do Thi Ngoc Lan, Nguyen Thi Thu Minh, Nguyen Duy Khanh, Duong Thu Trang, Pham Van Cuong, Nguyen Tuan Hiep, Vu Duc Nam, Nguyen Quang Trung and Nguyen Tien Dat, Quassinoids and Alkaloids from the Roots of Eurycoma longifolia. Natural Product Comunications, 1-4, May 2019 (online). Doi: 10.1177/1934578X19850695
  4. Nguyen Minh Chau, Ha Manh Tuan, Tran Manh Hung, Nguyen Tien Dat, Nguyen Hai Dang, Anti-inflammatory Constituents from Eurycoma longifolia Roots., Letters in Organic Chemistry, 2019 (Đã gửi đăng).

- Các sản phẩm cụ thể (mô tả sản phẩm, nơi lưu giữ):
Bộ phổ của 10 alkaloid, 6 quassinoid và 3 phenolic phân lập từ cây bá bệnh được lưu tại Viện Hóa sinh biển, Viện Hàn lâm KHCNVN.

- Các sản phẩm khác:
Quy trình phân lập hợp chất có tiềm năng 9,10-dimethoxycanthin-6-one quy mô phòng thí nghiệm.

Bản quyền thuộc về Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.
Địa chỉ: 18 Hoàng Quốc Việt, Cầu Giấy, Hà Nội. Email: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Khi phát hành lại thông tin trên Website cần ghi rõ nguồn: "Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam".