Nghiên cứu tổng hợp hoạt chất Zanamivir làm thuốc chống cúm từ axit sialic.

Chủ nhiệm đề tài PGS.TS. Nguyễn Quyết Chiến
Đơn vị thực hiện Viện Hoá học
Thời gian thực hiện 2008 - 2009
Tổng kinh phí 250 triệu đồng
Mục tiêu đề tài

Đi từ hợp chất thiên nhiên axit sialic, thực hiện các quá trình tổng hợp hóa học để điều chế ra hoạt chất zanamivir làm thuốc phòng ngừa và điều trị bệnh cúm gia cầm do virut H5N1 gây ra ở người.

Nội dung đề tài
  •  Thu thập tư liệu khoa học, nghiên cứu và chọn lựa phương án.
  •  Lập danh sách các hóa chất thiết yếu cần nhập cho các quá trình tổng hợp và tiến hành đặt hàng.
  •  Nghiên cứu quá trình este hóa nhóm axit và bảo vệ các nhóm hydroxyl bằng cách axetyl hóa (tổng hợp hợp chất 11).
  •  Nghiên cứu quá trình tổng hợp ra hợp chất oxazoline 5.
  •  Nghiên cứu quá trình tổng hợp ra hợp chất azit 6.
  •  Nghiên cứu quá trình loại nhóm bảo vệ O-axetyl (tổng hợp hợp chất 15).
  •  Nghiên cứu quá trình khử hóa nhóm azit về nhóm amine và thủy phân este (tổng hợp hợp chất 17)
  •  Nghiên cứu quá trình tạo ra tác nhân axit aminoiminomethane-sulfonic (AIMSA) sử dụng phản ứng chuyển hóa từ hợp hợp chất 17 thành zanamivir (1).
  •  Nghiên cứu quá trình chuyển hóa từ 17 thành zanamivir (1).
  •  Nghiên cứu quy trình tinh chế các sản phẩm trung gian và sản phẩm cuối.
  •  Tổng kết các kết quả (điều chế ra 5-10g zanamivir), chọn lựa quy trình tối ưu.
Kết quả đạt được

Về khoa học:
Đã tiến hành thành công các chuyển hóa hóa học đi từ axit sialic tới zanamivir, thu được zanamivir và 6 sản phẩm trung gian sạch. Các chất được xác định có cấu trúc đúng bằng các phương pháp hóa lý hiện đại, bao gồm phổ khối lượng và các phổ NMR một cũng như hai chiều. Các giai đoạn este hóa axit sialic, acetyl hóa, tạo oxazoline đã được cải tiến để nâng cao hiệu suất và tính khả thi trong điều kiện Việt Nam.
Về ứng dụng:
Đã xây dựng được quy trình 11 bước, ổn định ở quy mô phòng thí nghiệm, để tổng hợp zanamivir từ axit sialic với hiệu suất tổng thể đi từ axit silic là 6,6% (hiệu suất công bố của thế giới là 8%).

Những đóng góp mới

Tạo tiền đề để xây dựng phương pháp điều chế hoạt chất Zanamivir ở quy mô lớn làm thuốc phòng và chống bệnh cúm do virut H5N1 và H1N1 gây ra ở người.

Sản phẩm
  •  03 bài báo đã công bố.
  •  Các chất sạch zanamivir (5g), oxazoline (20g), azide (10g) và 4 sản phẩm trung gian khác (mỗi chất 50 mg) và các bộ phổ tương ứng. Các sản phẩm trên được lưu giữ tại nhóm nghiên cứu thuốc cúm H5N1, Viện Hóa học.

Bản quyền thuộc về Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.
Địa chỉ: 18 Hoàng Quốc Việt, Cầu Giấy, Hà Nội. Email: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Khi phát hành lại thông tin trên Website cần ghi rõ nguồn: "Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam".