Tai biến sụt đất trên vùng đá cacbonat ở các tỉnh miền núi phía Bắc và giải pháp phòng tránh, giảm nhẹ thiệt hại

Chủ nhiệm đề tài TS. Phạm Tích Xuân
Đơn vị thực hiện Viện Địa chất
Thời gian thực hiện 2007 - 2008
Tổng kinh phí 300 triệu đồng
Mục tiêu đề tài

Mục tiêu:

  • Xây dựng cơ sở khoa học phân vùng dự báo nguy cơ sụt đất trên những vùng đá carbonat.
  • Đề xuất các giải pháp phòng tránh, giảm nhẹ thiệt hại.
Nội dung đề tài

 

Nội dung nghiên cứu:

  • Đặc điểm đá carbonat và hoạt động karst.
  • Tai biến sụt đất trên những vùng carbonat.
  • Khoanh vùng cảnh báo nguy cơ sụt đất và các giải pháp phòng tránh giảm nhẹ thiệt hại.
Kết quả đạt được

Trong quá trình nghiên cứu, tập thể tác giả có một số kết luận về kết quả nghiên cứu như sau:

  • Sụt đất trên những vùng carbonat là một dạng tai biến địa chất nguy hiểm, nó càng trở nên đặc biệt nguy hiểm trong điều kiện phát triển kinh tế - xã hội mạnh mẽ như hiện nay. Tai biến sụt đất luôn gắn liền với các hoạt động karst trên đá carbonat.
  • Hoạt động karst ở khu vực miền núi phía Bắc rất đa dạng tạo ra các kiểu karst khác nhau với những cảnh quan độc đáo. Các hoạt động karst phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau như đặc điểm các đá bị carbonat hoá, điều kiện khí tượng thuỷ văn, địa hình, đặc điểm cấu trúc địa chất, hoạt động của đứt gãy kiến tạo, điều kiện địa chất thủy văn v.v... Đá carbonat ở khu vực miền núi phía Bắc có diện phân bố rất rộng, đa dạng về thành phần, độ tuổi, trong đó các đá có tuổi Paleozoi giữa - muộn và Mezozoi thuận lợi cho phát triển karst hơn so với các đá cổ hơn. Ở các mức địa hình khác nhau hoạt động karst cũng có những đặc thù khác nhau. Ở địa hình núi cao (trên 500m) thường là các dạng lũng đỉnh, ở mức địa hình thấp (dưới 200m) karst thường bị phủ bởi lớp trầm tích bở rời. Cấu trúc địa chất và hoạt động của đứt gãy kiến tạo cũng có vai trò quan trọng đối với hoạt động karst. Hoạt động kiến tạo tạo ra những đới dập vỡ, đặc biệt là những đới tách giãn tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình karst. Điều kiện địa chất thuỷ văn, đặc biệt là sự dao động của mực nước ngầm có vai trò to lớn đối với hoạt động karst.
  • Hoạt động karst mạnh mẽ tạo một không gian kép với các cấu trúc trên bề mặt và các cấu trúc ngầm. Các kết quả nghiên cứu đã chỉ ra rằng, chính sự tồn tại của các cấu trúc ngầm, đặc biệt là các hang động, lỗ rỗng ngầm dưới lớp phủ bở rời là nguyên nhân gây tai biến sụt đất ở nhiều nơi trên những vùng đá carbonat. Để sụt đất có thể xảy ra còn phụ thuộc vào nhiều điều kiện cụ thể như địa chất thuỷ văn, đặc biệt là sự dao động của mực nước ngầm; đặc điểm tính chất cơ lý của lớp phủ; những điều kiện khí tượng thuỷ văn cực đoan (hạn hán, mưa lớn v.v...) và các hoạt động nhân sinh v.v…Tuy nhiên, riêng sự có mặt của các cấu trúc ngầm trong đá vôi vẫn luôn là nguy cơ tiềm tàng gây tai biến sụt đất.
  • Kết quả nghiên cứu cho phép khoanh vùng nguy cơ sụt đất ở khu vực miền núi phía Bắc. Theo mức độ nguy cơ lãnh thổ được chia thành các vùng có nguy cơ cao, nguy cơ trung bình và nguy cơ thấp, cụ thể:

-    Vùng có nguy cơ cao bao gồm: Khu vực Hòa Bình, Thị xã (TX) Bắc Kạn và lân cận, TX Tuyên Quang - Hàm Yên, TX Sơn La, Mường Lay, Tủa Chùa, khu vực Tam Đường (Lai Châu), khu vực TX Hà Giang, Thành phố Lạng Sơn, Trùng Khánh (Cao Bằng) và một số diện tích rải rác ở Phú Thọ, Yên Bái, Phù Yên, Ba Bể v.v...
-    Vùng có nguy cơ thấp bao gồm: Khu cao nguyên đá Đồng Văn - Mèo Vạc, vùng Bắc Hà, phần phía tây Cao Bằng, khu vực Na Hang - Chiêm Hóa (Tuyên Quang), một phần diện tích, chủ yếu ở phía tây vùng Bắc Sơn và một số diện tích thuộc vùng Mộc Châu - Sơn La.
-    Vùng có nguy cơ trung bình là phần diện tích còn lại bao gồm phần lớn dải cao nguyên Mộc Châu - Sơn La - Lai Châu, Cao Bằng, Vị Xuyên - Bắc Quang, Bắc Sơn.

  • Đã đưa ra một số giải pháp phòng tránh giảm nhẹ thiệt hại.

Bản quyền thuộc về Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.
Địa chỉ: 18 Hoàng Quốc Việt, Cầu Giấy, Hà Nội. Email: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Khi phát hành lại thông tin trên Website cần ghi rõ nguồn: "Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam".