Giải thưởng Trần Đại Nghĩa - Giải thưởng của đổi mới sáng tạo

.

Ngày 9/5/2019, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam GS.VS. Châu Văn Minh đã phê duyệt Quyết định trao tặng Giải thưởng Trần Đại Nghĩa năm 2019 cho 10 tác giả của 4 công trình xuất sắc.

Giải thưởng Trần Đại Nghĩa của Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (Viện Hàn lâm KHCNVN) trao tặng nhằm tôn vinh các nhà khoa học có thành tựu xuất sắc nhất về khoa học tự nhiên và công nghệ; trực tiếp tổ chức triển khai ứng dụng các kết quả đó để đóng góp vào sự nghiệp phát triển kinh tế, xã hội và đảm bảo an ninh - quốc phòng của đất nước.

Giải thưởng năm nay đã được nhiều tác giả trên toàn quốc quan tâm, tìm hiểu và nộp hồ sơ. Qua vòng sơ tuyển, Hội đồng Giải thưởng Giải thưởng đã chọn ra 23 công trình thuộc ba lĩnh vực để xem xét đánh giá gồm: Cơ học và Vật lý có 7 công trình; Các khoa học về sự sống có 6 công trình; Các khoa học khác có 10 công trình.

Ba Hội đồng Khoa học chuyên ngành gồm các nhà khoa học đầu ngành đã được thành lập để đánh giá. Hội đồng khoa học chuyên ngành Cơ học và Vật lý có 05 thành viên, do GS.VS Nguyễn Văn Hiệu làm Chủ tịch; Hội đồng Các Khoa học về sự sống có 05 thành viên do GS.TS. Trương Nam Hải làm Chủ tịch và Hội đồng Các Khoa học khác có 07 thành viên do GS.VS. Đặng Vũ Minh làm Chủ tịch. Các Hội đồng Khoa học chuyên ngành đều tổ chức họp từ 2 đến 3 phiên. Mỗi công trình được 02 nhà khoa học trong Hội đồng đọc, nhận xét, cho ý kiến thẩm định và phản biện. Hội đồng tiến hành cho điểm và bỏ phiếu kín để chọn ra công trình xuất sắc trình Hội đồng Giải thưởng xem xét. Để có đủ thông tin cung cấp cho Hội đồng Giải thưởng họp phiên quyết định, cơ quan thường trực Giải thưởng đã đi thực tế tại đơn vị, địa phương đang triển khai ứng dụng kết quả của công trình, lập báo cáo gửi Hội đồng Giải thưởng.

Các Hội đồng khoa học chuyên ngành và Hội đồng Giải thưởng đều thống nhất: Các công trình năm nay có chất lượng khoa học và công nghệ cao, là thành quả đúc kết từ quá trình nghiên cứu nhiều năm liền và đặc biệt có sự liên kết, phối hợp của nhiều ngành khoa học. Có một số công trình dựa trên kết quả nghiên cứu của nhiều tác giả trong đó có các tác giả người nước ngoài, được cấp bằng sáng chế quốc tế, nhưng chưa được nhận Giải thưởng lần này vì chưa được triển khai ứng dụng tại Việt Nam.

Ngày 13/5/2019, Viện Hàn lâm KHCNVN tổ chức buổi họp báo công bố 4 công trình nhận Giải thưởng. Thông tin về bốn công trình nhận Giải thưởng như sau:

Công trình 1: “Nghiên cứu xây dựng quy trình công nghệ sản xuất vaccine cúm gia cầm subtype A/H5N1 ở Việt Nam” của tập thể các giả: GS.TS. Lê Trần Bình, PGS.TS. Đinh Duy Kháng Viện Công nghệ sinh học, Viện Hàn lâm KHCNVN; TS. Trần Xuân Hạnh, Công ty cổ phần thuốc thú y Trung ương, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.
Công trình là nỗ lực của các nhà khoa học trong việc nghiên cứu xây dựng quy trình sản xuất vaccine cúm A/H5N1 cho gia cầm trong 6 năm (từ 2006-2012). Và là công trình đầu tiên nghiên cứu và sản xuất thành công vaccine cúm gia cầm H5N1 đạt chất lượng sử dụng ở quy mô công nghiệp, trước mắt bảo đảm cung cấp một phần vaccine, tiến tới thay thế hoàn toàn vacxin nhập khẩu để phục vụ cho công tác tiêm phòng bệnh cúm cho đàn gia cầm nuôi ở nước ta.

Công trình 2: "Nghiên cứu tổ hợp vật liệu đặc chủng phục vụ chế tạo bộ hỗ trợ chiến đấu cho người lính và lõi đạn xuyên động năng 85mm” của tập thể tác giả: TS. Nguyễn Văn Thao, Trung tâm Phát triển công nghệ cao, Viện Hàn lâm KHCNVN; PGS.TS. Đoàn Đình Phương, Viện Khoa học Vật liệu, Viện Hàn lâm KHCNVN; TS. Lê Văn Thụ, Cục Trang bị và Kho vận, Bộ Công an.
Công trình được trao tặng gồm 02 hợp phần: Hợp phần 1 là dự án "Nghiên cứu phát triển công nghệ chế tạo vật liệu tổ hợp bền, nhẹ, ứng dụng trong sản xuất các thiết bị, dụng cụ đặc chủng trang bị cho người lính". Hợp phần đã nghiên cứu và chế tạo thành công những hệ vật liệu gồm: 1) Vật liệu polymenanocompozit trên cơ sở vật liệu nhựa (PA6, HDPE,…) với vật liệu nano (ống cacbon nano, nanoclay, hạt nano MgO, TiO2…); 2) Vật liệu nanocompozit trên cơ sở vải sợi (sợi cacbon, sợi aramid, sợi UHMWPE…), nhựa nền (epoxy, phenolformandehit, poly vinyl butiral..) với vật liệu nano (ống cacbon nano, nanoclay, hạt nano MgO, TiO2…); 3) Gốm oxit nhôm mật độ cao tăng bền bằng vật liệu nano (nanoclay, hạt nano MgO, TiO2…). Các vật liệu có đặc tính: chống va đập, chống lực tác dụng mạnh (chống đạn) nhẹ, bền. Từ các vật liệu trên, các tác giả đã chế tạo thành công bộ sản phẩm gồm: 1) áo phao chống đạn súng ngắn K54, 2) áo phao chống đạn súng tiểu liên AK47, 3) tấm chống đạn súng bắn tỉa đạt tiêu chuẩn chống đạn NIJ 01.01.06 của Mỹ; 4) mũ bảo hiểm chống va đập; 5) bộ ốp bảo vệ tay chống va đập; 6) bộ ốp mềm bảo vệ chân, tấm chống đạn súng tiểu liên AK47. Các sản phẩm sử dụng vật liệu mới đã giảm được khối lượng xuống chỉ còn từ 80 đến 85% so với sản phẩm của nước ngoài mà tính năng chống đạn, chống va đập vẫn không thay đổi. Toàn bộ các sản phẩm đã được thử nghiệm khả năng chống đạn trên thực tế bằng bắn đạn thật theo tiêu chuẩn.
Hợp phần 2 là “Nghiên cứu công nghệ chế tạo một số chủng loại hợp kim vônfram ứng dụng làm lõi đạn xuyên động năng trong quân sự”. PGS.TS. Đoàn Đình Phương, Viện Khoa học vật liệu, Viện Hàn lâm KHCNVN triển khai nghiên cứu và đã giải quyết được vấn đề, chế tạo được vật liệu với các đặc tính: 1) tỷ trọng, ứng dụng công nghệ ép nóng đẳng tĩnh ở nhiệt độ và áp suất cao (gần 15000C và 1000 atmosphere), tạo ra hợp kim có mật độ xít chặt trong toàn bộ thể tích; 2) giảm thiểu tính chất gây giòn, tăng độ dai của hợp kim bằng phương pháp loại bỏ pha êta trong cấu trúc hợp kim. Thành công này không những được dùng trong sản xuất thiết bị đặc chủng mà còn được các tạp chí quốc tế ISI có uy tín về vật liệu kim loại và gốm công bố.
Công trình 3 “Nghiên cứu và phát triển công nghệ xử lý chất thải nguy hại công nghiệp và y tế” của tập thể tác giả: PGS.TS. Trịnh Văn Tuyên, Viện Công nghệ Môi trường, KSC. Mai Trọng Chính, Viện Hàn lâm KHCNVN; NCVCC.TS. Nguyễn Thế Đồng, Tổng cục Môi trường, Bộ Tài nguyên môi trường.
Trải qua hơn 15 năm nghiên cứu, thực nghiệm và không ngừng cải tiến, nhóm tác giả đã chế tạo thành công và đưa vào ứng dụng thực tế công nghệ, hệ thiết bị VHI-18B và IET-BF, lắp đặt tại hơn 50 cơ sở xử lý chất thải rắn nguy hại y tế và công nghiệp và hơn 25 cơ sở xử lý nước thải y tế trên cả nước. Ưu điểm vượt trội của các công nghệ xử lý này so với các công nghệ xử lý chất thải khác đang được ứng dụng ở nước ta là chi phí đầu tư và chi phí xử lý thấp, vận hành đơn giản, đạt hiệu quả xử lý môi trường. Nhóm tác giả đã có 02 bằng độc quyền sáng chế, 01 bằng độc quyền giải pháp hữu ích về các công nghệ được áp dụng trong thực tiễn sản xuất.
Công trình 4: “Nghiên cứu chọn tạo giống lúa phục vụ Đồng bằng sông Cửu Long”của GS.TS. Nguyễn Thị Lang, Viện Nghiên cứu nông nghiệp Công nghệ cao Đồng bằng sông Cửu Long, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.
Công trình là sự đúc kết khoa học của hơn 100 đề tài về sản xuất lúa gạo, lĩnh vực di truyền chọn tạo giống lúa ở Đồng Bằng Sông Cửu Long.
Điểm nổi bật của công trình là đã chọn tạo thành công các giống lúa chịu mặn có nguồn gốc từ giống lúa trời, địa phương gọi là "lúa ma” ở vùng Đồng Tháp Mười. Tác giả đã nghiên cứu kết hợp những tính năng chống chịu của lúa ma với giống lúa cao sản để tạo nên một giống lúa mới. Các công trình nghiên cứu khoa học chuyên sâu về di truyền cây lúa, genome học cây lúa mang ý nghĩa thực tiễn cao, đóng góp thiết thực vào sự phát triển sản xuất lúa gạo trong nước và nâng cao vị trí ngành sản xuất lúa gạo Việt Nam trên thế giới.

Với thành công của các tác giả được minh chứng trong kết quả nghiên cứu và ứng dụng triển khai của 4 công trình nêu trên, 10 tác giả vinh dự được Chủ tịch Viện Hàn lâm KHCNVN trao tặng phần thưởng cao quý nhất về khoa học công nghệ và ứng dụng của Viện Hàn lâm KHCNVN - Giải thưởng Trần Đại Nghĩa năm 2019. Bên cạnh Huy chương Trần Đại Nghĩa, Cúp, Bằng chứng nhận Giải thưởng, Viện Hàn lâm KHCNVN trao tặng mỗi công trình 200 triệu đồng tiền thưởng từ nguồn ngân sách và tài trợ.

Đồng hành với Viện Hàn lâm KHCNVN trong Lễ trao giải năm nay là các doanh nghiệp: Công ty Cổ phần Cá Tầm Việt Nam; Công ty cổ phần dược phẩm Thái Minh; Công ty dược phầm GoldHealth Việt Nam; Công ty TNHH Thiết bị và Dịch vụ Kỹ thuật Quốc tế; Công ty Cổ phần Thương mại Thái Hưng; Công ty Viettronics Tân Bình.

Lễ Trao Giải sẽ diễn ra vào ngày 17/5/2019, hòa cùng chuỗi hoạt động Khoa học - Công nghệ kỷ niệm Ngày Khoa học Công nghệ Việt Nam và Kỷ niệm 44 năm ngày thành lập Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam. Sự kiện sẽ có sự góp mặt của đại diện Lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các Bộ, Ban, Ngành và hàng trăm đại biểu là nhà khoa học trên khắp cả nước.

Một số hình ảnh về các phiên họp hội đồng và tại buổi họp báo 13/5/2019:

hopbaotdn

Hội đồng khoa học chuyên ngành của Giải thưởng làm việc

hopbaotdn1

Hội đồng Giải thưởng họp phiên Quyết định

HopBao

Hội đồng Giải thưởng và đại diện 4 công trình nhận Giải thưởng Trần Đại nghĩa năm 2019
trực tiếp giải đáp câu hỏi của các cơ quan thông tấn báo chí tại buổi họp báo ngày 13/5

HopBao1

HopBao2

Một số hình ảnh khác tại buổi họp báo

Nguồn tin: Ban Ứng dụng và Triển khai công nghệ
Tin và ảnh: Mai Lan

Bản quyền thuộc về Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.
Địa chỉ: 18 Hoàng Quốc Việt, Cầu Giấy, Hà Nội. Email: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Khi phát hành lại thông tin trên Website cần ghi rõ nguồn: "Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam".