“Nghiên cứu đặc điểm xuất hiện nhiễu loạn điện ly, nhấp nháy điện ly khu vực Việt Nam phục vụ cho ứng dụng định vị dẫn đường bằng vệ tinh”. Mã số đề tài: VAST01.02/15-16

Chủ nhiệm đề tài TS. Trần Thị Lan
Đơn vị thực hiện Viện Vật lý địa cầu
Thời gian thực hiện 2015 - 2016
Tổng kinh phí 600tr
Xếp loại đề tài Xuất sắc
Mục tiêu đề tài

- Sử dụng số liệu thăm dò thẳng đứng tầng điện ly và số liệu thu nhận từ hệ thống vệ tinh GPS tại Việt Nam để nghiên cứu đặc điểm xuất hiện nhiễu loạn mật độ điện tử trong tầng điện ly.
- Đánh giá mức độ ảnh hưởng của nhiễu loạn điện ly lên quá trình truyền tín hiệu vệ tinh GPS trong khu vực Việt Nam, phục vụ cho mục tiêu ứng dụng định vị dẫn đường bằng vệ tinh.

Kết quả đạt được

-  Về khoa học: Trên cơ sở kết hợp toàn bộ các số liệu thăm dò thẳng đứng tầng điện ly và số liệu thu được từ hệ thống các máy thu tín hiệu vệ tinh GPS ở Việt Nam trong giai đoạn từ 2006 đến 2013 để nghiên cứu đặc trưng xuất hiện nhiễu loạn và nhấp nháy điện ly, chúng tôi thu được một số kết quả như sau:
+ Nhiễu loạn điện ly ở khu vực Việt Nam chủ yếu xuất hiện trong khoảng thời gian sau khi Mặt trời lặn đến khoảng giữa đêm địa phương, thường tập trung vào những tháng phân điểm trong năm và vào những năm Mặt trời hoạt động mạnh. Vùng tập trung hoạt động nhiễu loạn điện ly nằm trong khoảng vĩ độ từ từ 10oN đến 23oN, bao phủ vùng đỉnh dị thường điện ly xích đạo phía Bắc Việt Nam. Sử dụng hệ thống 3 máy thu tín hiệu GPS một tần số JAVAD LGG100, chúng tôi tính được vận tốc trôi dạt của các khối nhiễu loạn trong bọng plasma quan sát tại Phú Thụy đạt khoảng từ 70 đến 180m/s với xu hướng trôi dạt về hướng Đông.
+ Ở khu vực Việt Nam, nhấp nháy điện ly xuất hiện khá thường xuyên vào những năm Mặt trời hoạt động mạnh, tập trung vào các tháng phân điểm hàng năm và vào khoảng thời gian sau khi Mặt trời lặn đến khoảng giữa đêm địa phương. Kết quả nghiên cứu phân bố theo hướng và theo không gian cho thấy nhấp nháy điện ly xuất hiện chủ yếu trong vùng góc nhìn vệ tinh nhỏ hơn 40o, xuất hiện tập trung nhiều về phía Nam của trạm Phú Thụy, và ở vùng phía Bắc và phía Nam của trạm Huế và Hóc Môn trong một số góc phương vị. Có một sự tập trung xuất hiện nhấp nháy trong vùng từ 13o đến 21oN, đây là vùng trong và gần đỉnh dị thường điện ly xích đạo và thường quan sát thấy từ trạm Phú Thụy và trạm Huế.
+ Kết quả thống kê hiện tượng mất tín hiệu vệ tinh cho thấy mối liên hệ với hoạt động nhấp nháy điện ly, gia tăng vào giai đoạn nhấp nháy xuất hiện và thường tập trung trong vùng nhấp nháy điện ly mạnh. Ngoài ra, còn những nguyên nhân khác gây ra hiện tượng mất tín hiệu quan sát cần được nghiên cứu thêm trong thời gian tới.
+ Từ các kết quả nghiên cứu về hoạt động nhấp nháy điện ly ở Việt Nam cho thấy mức độ ảnh hưởng của nhấp nháy lên tín hiệu vệ tinh GPS gia tăng vào những tháng phân điểm hàng năm và vào giai đoạn Mặt Trời hoạt động mạnh. Tín hiệu vệ tinh truyền trong vùng phía Bắc sẽ bị ảnh hưởng mạnh hơn vùng phía

 

Một số hình ảnh của đề tài:

Nam lãnh thổ nước ta.ttlan1

 

ttlan2ttlan3

 

 

Những đóng góp mới

- Lần đầu tiên sử dụng dao động pha tín hiệu vệ tinh để chỉ ra hoạt động nhiễu loạn điện ly khu vực Việt Nam. Các đặc trưng xuất hiện, sơ đồ phân bố nhiễu loạn được đưa ra.  
- Xây dựng được giới hạn lọc biên độ nhấp nháy cho ba máy thu GSV4004 ở Việt Nam có độ tin cậy. Lần đầu tiên cung cấp các kết quả thống kê sự xuất hiện nhấp nháy một cách đầy đủ. Xây dựng được sơ đồ phân bố nhấp nháy và xác định được vùng nhấp nháy hoạt động ở Việt Nam.  

Sản phẩm

- Các bài báo đã công bố: 02 bài báo đăng trên tạp chí Các Khoa học và Trái đất và 02 bài báo đăng trên tạp chí Advances in Space Research thuộc danh mục SCIE:
1, Trần Thị Lan, Lê Huy Minh, R. Fleury, Trần Việt Phương, Nguyễn Hà Thành: “Đặc trưng xuất hiện nhấp nháy điện ly ở Việt Nam trong giai đoạn 2009-2012”, Tạp chí Các Khoa học về Trái Đất, 37 (3), 264-274, 2015.
2, Le  Huy  Minh,  Tran  Thi  Lan, R.  Fleury,  Le  Truong  Thanh,  Nguyen  Chien  Thang, Nguyen Ha Thanh: “TEC  variations  and  ionospheric  disturbances  during  the magnetic storm in March 2015 observed from continuous GPS data in the Southeast Asia region”, Vietnam Journal of Earth Sciences Vol 38 (3), 267-284, 2016.
3, Zhe Yang, Nicholas Ssessanga, Lan Thi Tran, Dieter Bilitza, Prasert Kenpankho: “On improvement in representation of foE in IRI”, Advances in Space Research, available online at www.sciencedirect.com, 2016.
4, Tran Thi Lan, Le Huy Minh, C. Amory-Mazaudier, R. Fleury: “Climatology of ionospheric scintillation over the Vietnam low-latitude region for the period 2006-2014”, Advances in Space Research, available online at www.sciencedirect.com, 2016.
- Các sản phẩm khác:
Hỗ trợ đào tạo 01 Tiến sĩ đã bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ vào tháng 8/2015.

Địa chỉ ứng dụng

Kết quả của đề tài có thể đóng góp cho các cơ quan nghiên cứu, ứng dụng số liệu vệ tinh như: Viện Công nghệ Vũ trụ, Trung tâm Vệ tinh Quốc gia, Trung tâm Viễn thám.

Kiến nghị

?ây là m?t h??ng nghiên c?u m?i ? Vi?t Nam, các k?t qu? ?? tài nh? c? s? d? li?u, ph??ng pháp lu?n s? là tài li?u quan tr?ng ?? phát tri?n h??ng nghiên c?u này trong t??ng lai. ?? có th? ??t ???c m?c tiêu ti?n t?i xây d?ng mô hình d? báo nh?p nháy ?i?n ly cho khu v?c Vi?t Nam, nâng cao hi?u qu? s? d?ng tín hi?u v? tinh thì trong th?i gian t?i h??ng nghiên c?u này c?n ph?i ???c ti?p t?c th?c hi?n m?t cách chi ti?t.
C

Bản quyền thuộc về Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.
Địa chỉ: 18 Hoàng Quốc Việt, Cầu Giấy, Hà Nội. Email: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Khi phát hành lại thông tin trên Website cần ghi rõ nguồn: "Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam".