Tin Khoa học - Công nghệ quốc tế

Vai trò của toán học trong nghiên cứu não

Đối với các nhà sinh vật học, toán học giờ đây đã trở thành một công cụ thiết yếu để khám phá và tìm hiểu về cơ chế phức tạp của não bộ. Pascal Chossat, nhà toán học tại LJAD1 cho biết "Bộ não chứa khoảng 100 tỷ nơron tế bào thần kinh các loại và chúng được kết nối với nhau một cách chặt chẽ". Trung bình, mỗi tế bào thần kinh có mối liên kết đến 10.000 tế bào thần kinh khác và tạo thành các mạch có cấu trúc đa dạng, sự liên kết đó được biến đổi theo thời gian. Bên cạnh đó, chức năng của chúng cũng rất quan trọng. Ví dụ, các tín hiệu điện cho phép tăng cường hoặc cản trở sự giao tiếp giữa các tế bào thần kinh với nhau. Với sự giúp đỡ của các nhà toán học, các nhà sinh học đang nghiên cứu giải mã các vấn đề phức tạp này.

Máy dò khổng lồ trên Trạm Vũ trụ Quốc tế

AMS (viết tắt cho Alpha Magnetic Spectrometer) là một máy dò khổng lồ sử dụng quang phổ kế từ tính Alpha. AMS nặng 7,5 tấn, có trị giá đầu tư lên tới 2 tỷ đô la. Điều khiến cho AMS trở nên khá đặc biệt đó là nó được đưa lên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) bằng tàu con thoi Mỹ vào tháng 4 năm 2011.  Đây là Trạm Vũ trụ nằm trên đường quỹ đạo cận Mặt đất, tại độ cao cách Mặt đất khoảng 360 kilomet. AMS sẽ trở thành máy dò hạt khổng lồ đầu tiên được đặt trong quỹ đạo. Nhiệm vụ của AMS là phát hiện bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy sự tồn tại những thành phần bí ẩn nhất của vật chất trong vũ trụ, bao gồm phản vật chất, vật chất lạ và vật chất tối. Chính nhiệm vụ ấy đã khiến cho AMS được xếp cùng loại với máy gia tốc hạt LHC ở Geneva.

Nấm rễ cộng sinh kích thích sự tăng trưởng của cây trồng

Một số loại nấm và vi khuẩn phát triển trên đất có thể hình thành quá trình cộng sinh với thực vật. Sự kết hợp đó mang lại lợi ích cho cả thực vật và vi sinh vật. Các nhà khoa học đã xác định được một số hình thức cộng sinh. Trong đó, quá trình cộng sinh chủ yếu là giữa nấm Glomeromycete và rễ cây, được gọi là "arbuscular mycorrhiza" – nấm rễ cộng sinh. Có đến 70-90% trong số các loài thực vật sống trên đất tham gia vào việc hình thành cộng sinh nấm rễ (arbuscular mycorrhizae). Các nghiên cứu gần đây cho thấy nấm có khả năng kích thích sự sinh trưởng của cây, giúp cho thực vật có thể hấp thụ hiệu quả nước và các chất dinh dưỡng vi lượng từ đất. Đặc tính này của nấm có thể được dùng nhằm hạn chế sử dụng phân bón hóa học đối với cây trồng.

Khám phá ra các đại dương magma

Mới đây, các nhà địa vật lý đã khám phá ra hai địa tầng bằng đá ở bên trong lớp vỏ trái đất đã bị nóng chảy một phần.

Trái đất được cấu tạo bởi nhiều địa tầng (mỗi địa tầng là một lớp đất hay lớp đá), các địa tầng này được xác định bằng cách sử dụng phương pháp chụp cắt lớp sóng địa chấn (seismic tomography) – tương đương với phương pháp chụp cắt lớp trong y học. Phương pháp này được thực hiện dựa trên việc ghi lại vận tốc của những sóng địa chấn khi chúng lan truyền xuyên qua các lớp địa tầng của trái đất. Nhà địa chất Eric Debayle, nghiên cứu viên tại LST1, ở Lyon giải thích: “ví dụ như tốc độ của sóng địa chấn bị giảm đi khi nhiệt độ tăng, và điều đó giúp chúng ta biết được thông tin về thành phần, các trạng thái lỏng hay rắn của các địa tầng tại những vị trí cụ thể”.

Đánh giá ảnh hưởng do động đất tới công trình xây dựng nhà máy thủy điện Xayabury trên lãnh thổ nước CHDCND Lào

Xayabury là một công trình thủy điện được dự kiến xây dựng tại hạ du dòng chính của sông Mekong. Công trình này nằm hoàn toàn trên lãnh thổ của Lào, cách đồng bằng sông Cửu Long gần 2.000 km. Đập thủy điện dự kiến dài 810 mét, cao 32 mét, công suất dự kiến 1.260 MW.

Trong khi Chính phủ Lào cho rằng dự án Xayabury là một mô hình tạo năng lượng sạch, xanh và sẽ giúp ích cho nền kinh tế 6 tỷ USD, giúp cải thiện cuộc sống của gần 6 triệu dân (trong đó có 1/4 đang sống ở mức nghèo khổ, thậm chí không có điện) thì các nước ở hạ lưu sông Mekong và Ủy hội sông Mekong lại cho rằng việc xây dựng đập Xayabury sẽ đe doạ xấu tới nguồn thủy sản, và sản xuất lúa ở vùng hạ lưu sông Mekong.

Theo các kết quả nghiên cứu của Ủy hội sông Mekong, 11 dự án đập thủy điện trên sông này có thể biến 55% chiều dài con sông thành hồ chứa, dẫn đến sụt giảm 500 triệu USD giá trị nông sản mỗi năm, cắt giảm 30% lượng protein của người Lào và người Thái. Các nước Thái Lan, Campuchia và Việt Nam cho rằng cần có nghiên cứu sâu hơn về tác động xuyên biên giới của dự án, bởi việc xây dựng con đập sẽ gây hại tới nguồn cung cấp thực phẩm, nước và phù sa ảnh hưởng đến hàng chục triệu người sống hai bên sông. Dư luận quốc tế cũng cho rằng những tác động xuyên biên giới do đập Xayabury gây ra cần được đánh giá một cách thống nhất giữa các chính phủ và nhân dân trong khu vực.

Bài viết này đưa ra một số luận điểm về mức độ an toàn địa chấn tại khu vực dự kiến xây dựng nhà máy thủy điện Xayabury trong bối cảnh chung về tính địa chấn của nước Cộng hòa Dân chủ nhân dân (CHDCND) Lào. Số liệu quan trắc động đất và các kết quả đánh giá độ nguy hiểm địa chấn trên lãnh thổ Lào sẽ là những thông tin hữu ích cho Chính phủ Lào trong việc cân nhắc giữa sự cần thiết xây dựng nhà máy thủy điện Xayabury với những rủi ro mà công trình này sẽ phải chịu đựng dưới tác động của động đất trong tương lai. Các luận điểm đưa ra trong bài viết cũng sẽ góp phần giúp các quốc gia có chung dòng sông Mê Kông trong nỗ lực tìm kiếm một giải pháp hợp lý và ra quyết định đúng đắn trong việc sử dụng và khai thác các nguồn tài nguyên từ dòng sông Mê Kông.

Vipa - Công nghệ ôtô hướng tới tương lai

Vipa (viết tắt của Véhicule Individuel Public Autonome) một loại xe điện không người lái, là thành quả của nỗ lực hợp tác giữa phòng thí nghiệm chuyên ngành điện tử và tự động hóa (LASMEA), hãng sản xuất xe hơi Ligier của Pháp, và công ty kỹ thuật Apojee. Không còn nằm trong câu chuyện khoa học viễn tưởng nữa, cuối năm 2008, 4 phiên bản Vipa được đưa vào thử nghiệm tại cơ sở lắp ráp Airbus ở Toulouse. Trong hai tuần, những phiên bản thử nghiệm này đã đáp ứng nhu cầu phương tiện vận tải cho hơn 1500 hành khách. Vipa là một trong những tiêu điểm của Triển lãm Motor 2010 tại Paris.

Bản quyền thuộc về Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.
Địa chỉ: 18 Hoàng Quốc Việt, Cầu Giấy, Hà Nội. Email: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Khi phát hành lại thông tin trên Website cần ghi rõ nguồn: "Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam".