Tin Khoa học - Công nghệ trong nước

Phát hiện cây Bạch Huệ núi ở Thài Phìn Tủng

.

TS. Trần Ngọc Ninh và TS. Lê Trần Chấn, thuộc Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam, trong đợt đi công tác vào tháng 7-2009, tại xã Thài Phìn Tủng, huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang, đã phát hiện ra cây bạch huệ núi (Lilium brownii F. E. Br. Ex Mill. var. viridulum Baker). Loài này ở Việt Nam còn được gọi bằng nhiều tên khác như bách hợp, tỏi rừng, tiếng dân tộc Thái, Mông còn gọi là Khẻo A, Kíp pá, Xuốn pha.

Bạch huệ núi là dạng cây thảo, sống nhiều năm, cao 0, 5 – 1, 5m. Thân hình to, gần hình cầu, đường kính 4- 6m, nhiều hành con (củ); lá hình mác, thuôn nhọn cả hai đầu, cuống lá rất ngắn, dạng bẹ, mép nguyên dài 4-10 cm, rộng 1,5- 2 cm. Hoa mọc ở ngọn 2-5 hoa, màu trắng ngà, mỗi hoa có 5-6 cánh với nhiều vạch, phớt hồng, gần ống tràng, hoa hình loa kèn to, dài 7- 10 cm. Nhị 6 cm, chỉ nhị thò ra ngoài, bao phấn màu vàng. Vòi nhuỵ có đầu tròn dài hơn nhị. Hoa nở có mùi thơm. Quả nang hình trụ dài 2-3 cm, đường kính 1,5 – 1, 7 cm, khi già mở thành 3-6 mảnh. Hạt mỏng, màu nâu nhạt.

Cây ra hoa tháng 7, tạo quả tháng 7-11. Tái sinh tự nhiên bằng hạt. Cây mọc nơi ẩm, ở sườn đỉnh và đỉnh núi đá vôi. Cây được phát hiện ở đỉnh núi đá vôi xóm Sính Tủng Chứ và Hapuda, xã Thài Phìn Tủng; vĩ độ Bắc 23º16’142N, kinh độ Đông 105º17’376E, độ cao 1451m; và 23 º 15’ 541N, 105º17’ 181E, độ cao1702m so với mặt biển. Cây này rất ít gặp ở khu rừng núi đá vôi xã Thài Phìn Tủng. Trong nước cây có ở Lai Châu, Lào Cai, Yên Bái, Kon Tum và Hà Giang.

Cây thuộc loại quý hiếm rất có giá trị, có thể làm thuốc, thân hành dùng làm thuốc ho, bổ phổi, chữa viêm phế quản và đại tiện ra máu. Cây có thể dùng làm cảnh vì hoa đẹp, to và có mùi thơm. Người dân địa phương thường khai thác hoa làm thuốc dùng hoặc bán qua biên giới.

Theo Nghị định số 32/ 2006/ NĐ- CP ngày 30/ 3/ 2006 của Chính phủ, cây bạch huệ núi có trong danh mục thực vật rừng nguy cấp, quý hiếm (Nhóm II A), hạn chế sử dụng, khai thác vì mục đích thương mại. Cây này có trong sách đỏ Việt Nam, phần 2: Thực Vật (năm 2007).

Việc phát hiện cây bạch huệ ở xã Thài Phìn Tủng có ý nghĩa rất lớn, đã nâng số lượng cây quý hiếm hiện nay tại xã nhỏ trong hệ sinh thái núi đá vôi này, lên tới 13 loài. Bạch huệ núi là loài thực vật cần được bảo tồn và phát triển để bảo vệ tính đa dạng sinh học, một nguồn gen quý hiếm ở Việt Nam.

Tác giả: TS.Trần Ngọc Ninh (Viện KHCNVN)
Xử lý tin: Lệ Chi (Trung tâm Thông tin - Tư liệu)

Bản quyền thuộc về Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.
Địa chỉ: 18 Hoàng Quốc Việt, Cầu Giấy, Hà Nội. Email: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Khi phát hành lại thông tin trên Website cần ghi rõ nguồn: "Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam".