Tin Khoa học - Công nghệ trong nước

Nghiên cứu hoạt tính gây độc tế bào, kháng vi sinh vật kiểm định và tìm kiếm các chất hóa học có hoạt tính từ 10 loài động vật thân mềm ở khu vực Cát Bà

.

Động vật Thân mềm là một trong những ngành động vật đem lại lợi ích kinh tế cao và nhiều tiềm năng khai thác. Theo nhiều nghiên cứu, các sinh vật biển chiếm gần 80% số sinh vật trên thế giới và là nguồn gốc của các sản phẩm thiên nhiên độc đáo phục vụ đời sống con người như thực phẩm, nước hoa, bột màu, thuốc trừ sâu, thuốc chữa bệnh… Đến nay có khoảng 10.000 hợp chất có hoạt tính sinh học nguồn gốc động vật biển như Bọt biển, San hô mềm, động vật Da gai, Sên biển và các sinh vật biển khác đã được công bố. Trong đó, ngành Thân mềm có nhiều chủng loại rất đa dạng, phong phú chiếm khoảng 23% tổng số các sinh vật biển đã được đặt tên. Trong các khu vực nhiệt đới, bao gồm Việt Nam, ngành này có hơn 90 nghìn loài hiện hữu, trong đó có các loài như trai, sò, ốc, hến, ngao, mực, bạch tuộc... 

Ở Việt Nam, việc nghiên cứu động vật Thân mềm được tiến hành sâu rộng từ thế kỉ XX, nhất là sau khi Viện Hải dương học Nha Trang được thành lập (năm 1922). Tuy nhiên những nghiên cứu sâu về thành phần hóa học và hoạt tính sinh học của các loài này ở trong nước là chưa thực sự đáng kể. Để góp phần nghiên cứu sâu hơn về thành phần hóa học và hoạt tính sinh học của một số loài thân mềm trong nước nói chung và khu vực Cát Bà – Hải Phòng nói riêng, trong 2 năm 2014 – 2016, Viện Hóa sinh biển đã được Viện Hàn lâm KHCNVN giao đề tài: “Nghiên cứu hoạt tính gây độc tế bào, kháng vi sinh vật kiểm định và tìm kiếm các chất hóa học có hoạt tính từ 10 loài động vật thân mềm ở khu vực Cát Bà." Đề tài được thực hiện bởi nhóm các nhà nghiên cứu do ThS. Phan Thị Thanh Hương là chủ nhiệm. Ngày 24/3/2017, Hội đồng nghiệm thu cấp VAST đã nghiệm thu và đánh giá đề tài xếp loại xuất sắc.

thanmem1
Một số loài động vật thân mềm trong nghiên cứu của đề tài

Đề tài đã thu được các kết quả sau:

  • Tiến hành thu thập và xác định được tên khoa học của 13 mẫu động vật Thân mềm tại khu vực quần đảo Cát Bà, Hải. Bên cạnh đó, đã sàng lọc hoạt tính kháng vi sinh vật kiểm định (trên 8 chủng vi sinh vật) và hoạt tính gây độc tế bào (trên các dòng tế bào MCF7, HepG2, Lu, F1) các mẫu dịch chiết của các mẫu động vật Thân mềm thu thập được. Các kết quả này là cơ sở để  lựa chọn các đối tượng Thân mềm tiến hành nghiên cứu hóa học.
  • Bằng các phương pháp sắc ký kết hợp, đề tài đã phân lập thành công 16 hợp chất sạch từ 3 mẫu động vật Thân mềm  Anadara (Tegillarca) granosa (Linne', 1758), Doriprismatica atromarginata (Cuvier, 1804), Monodonta labio (Linnaeus, 1758). Trong đó có 2 hợp chất mới được phân lập từ loài ốc đá Monodonta labio (Linnaeus, 1758) được đặt tên là monodontins A và monodontins B. Cấu trúc của các hợp chất được xác định bằng các phương pháp phổ hiện đại như 1H-NMR, 13C-NMR, DEPT, HSQC, HMBC, COSY, NOESY và HR-ESI-MS.
  • Đánh giá hoạt tính kháng vi sinh vật kiểm định (VSVKĐ) và hoạt tính gây độc tế bào đối với các hợp chất sạch phân lập được. Kết quả cho thấy các hợp chất SEN8, SEN9, SH12 kháng được 2 chủng VSVKĐ, các chất SH03, SH04, SH06, SH08, SH13 kháng được 1 chủng VSVKĐ. Hợp chất SEN8 có mức hoạt tính tốt với giá trị IC50< 20 µg/ml trên cả hai dòng tế bào MCF7 và HepG2.

Đề tài đã công bố 03 bài báo, trong đó có 01 bài trên tạp chí thuộc danh mục SCI, 01 bài thuộc danh mục SCIE và 01 trên tạp chí trong nước.

Đề tài đã góp phần bổ sung các dẫn liệu về thành phần hóa học cũng như hoạt tính sinh học của một số loài động vật Thân mềm ở khu vực Cát Bà – Hải Phòng nói riêng và ở Việt Nam nói chung. Đây là những kết quả bước đầu để định hướng cho các nghiên cứu sâu hơn về các loài Thân mềm ở Việt Nam.

 

Nguồn tin: ThS. Phan Thị Thanh Hương - Viện Hóa sinh biển
Xử lý tin: Minh Tâm

Bản quyền thuộc về Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.
Địa chỉ: 18 Hoàng Quốc Việt, Cầu Giấy, Hà Nội. Email: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Khi phát hành lại thông tin trên Website cần ghi rõ nguồn: "Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam".