Tin Khoa học - Công nghệ trong nước

Nghiên cứu xác định chỉ số xáo trộn môi trường karst khu vực Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng

.

Karst là một dạng cảnh quan môi trường đặc biệt, có thể mang lại nhiều nguồn lợi về kinh tế, khoa học, giáo dục, giải trí và thẩm mỹ. Cảnh quan môi trường karst đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong lịch sử phát triển Trái đất. Với những giá trị nổi bật, nhiều khu vực karst trên thế giới đã được UNESCO công nhận là Di sản Thiên nhiên thế giới. Tuy nhiên nguồn tài nguyên thiên nhiên này lại dễ bị tổn thương, đặc biệt dễ bị tác động bởi các hoạt động nhân sinh. Hiện nay, với tốc độ phát triển  đô thị hóa nhanh đi kèm với các nhu cầu văn hóa giải trí cao, nhiều hoạt động nhân sinh đang diễn ra trên bề mặt và karst ngầm, dẫn tới nguy cơ xáo trộn môi trường karst và đe doạ phá hủy nguồn tài nguyên này. Chính vì vậy, công tác nghiên cứu bảo tồn các khu vực karst luôn được quan tâm đầu tư. Chỉ số xáo trộn môi trường karst (KDI) được sử dụng lần đầu tiên vào năm 2005 nhằm đánh giá toàn bộ tác động của con người tới cảnh quan karst-môi trường karst. KDI đã và đang được áp dụng hiệu quả trong việc xác định các mối đe dọa môi trường karst và là công cụ hữu hiệu cho công tác hoạch định chính sách bảo vệ các khu vực karst.

Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng đã hai lần được UNESCO công nhận là Di sản thiên nhiên thế giới với những giá trị nổi bật về địa chất, địa mạo và đa dạng sinh học. Vấn đề bảo tồn nguồn tài nguyên karst của Vườn gắn với phát triển bền vững luôn được nhà nước quan tâm đầu tư. Nhằm cung cấp thông tin giúp các nhà quản lý tìm giải pháp cân bằng giữa bảo tồn, khai thác tài nguyên karst và phát triển kinh tế - xã hội cũng như cập nhật phương pháp tiếp cận tổng thể theo hướng địa-sinh thái-nhân văn trong nghiên cứu bảo tồn các khu vực karst tại Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đã giao Viện Địa chất chủ trì nhiệm vụ  “Nghiên cứu xác định chỉ số xáo trộn môi trường karst khu vực Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng góp phần bảo vệ và quản lý bền vững tài nguyên thiên nhiên”, Mã số VAST-CTG.07/14-16. Nhiệm vụ được thực hiện từ 7/2014 đến 6/2017, do TS. Vũ Thị Minh Nguyệt làm chủ nhiệm.

Sau 3 năm thực hiện, đề tài đã đạt được kết quả chính sau:

  • Về khoa học: (1) Xây dựng, định lượng  bộ chỉ thị và xác định chỉ số xáo trộn môi trường karst (KDI) tại Vườn. Bộ chỉ thị gồm 17 chỉ thị theo đề xuất của van Baynen và 10 chỉ thị đặc thù cho khu vực nghiên cứu; các chị thị đã được lượng hóa theo thang điểm từ 0-3; (2) Thành lập bản đồ chỉ số xáo trộn môi trường karst Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng, tỷ lệ 1:50 000 sử dụng phần mềm ArcGis. Bản đồ KDI thể hiện rõ hiện trạng xáo trộn môi trường karst trong vùng lõi và vùng đệm của Vườn; (3) Cập nhật phương pháp tiếp cận tổng thể theo hướng địa –sinh thái-nhân văn trong nghiên cứu bảo tồn môi trường karst tại Việt Nam. Tạo nền tảng để tiếp tục áp dụng hướng nghiên cứu KDI tại các khu vực karst khác ở Việt Nam.

    vtmnguyet
    Bản đồ chỉ số xáo trộn môi trường karst VQG PNKB (thu từ tỉ lệ bản đồ 1: 50 000)

  • Về ứng dụng: Cung cấp các thông tin hữu dụng, có cơ sở khoa học và đề xuất các giải pháp quản lý tổng thể và cụ thể nhằm bảo tồn và sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên khu vực Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng.
  • Những đóng góp mới của nhiệm vụ: Lần đầu tiên ứng dụng phương pháp xác định chỉ số môi trường karst tại VQG nói riêng và Việt Nam nói chung. Nhiệm vụ đã vận dụng sáng tạo, xây dựng bộ chỉ thị phù hợp với đặc điểm đặc thù của VQG Phong Nha – Kẻ Bàng.

Các kết quả đã được công bố tại Hội thảo Khoa học trong và ngoài nước bao gồm: Hội thảo Geological Society of America năm 2016, Hội thảo Khoa học Phong Nha - Kẻ Bàng: Bảo tồn và Phát triển bền vững năm 2015; và đã được nhận công bố tại Tạp chí Địa chất. Nhiệm vụ cũng đã đào tạo 01 Thạc sĩ. Với các kết quả đạt được trên, nhiệm vụ kiến nghị được tiếp tục ứng dụng nghiên cứu KDI tại các khu vực karst khác tại Việt Nam, đặc biệt tại các khu vực karst đã được UNESCO công nhận là Di sản thế giới, công viên Địa chất và Di sản thiên nhiên hỗn hợp.

Tại phiên họp nghiệm thu ngày 3/11/2017, đề tài được Hội đồng khoa học cấp VAST nghiệm thu và đánh giá xếp loại khá.

Nguồn tin: TS. Vũ Thị Minh Nguyệt - Viện Địa chất
Xử lý tin: Minh Tâm

Bản quyền thuộc về Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.
Địa chỉ: 18 Hoàng Quốc Việt, Cầu Giấy, Hà Nội. Email: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Khi phát hành lại thông tin trên Website cần ghi rõ nguồn: "Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam".