Tin Khoa học - Công nghệ trong nước

Công bố chín loài động vật không xương sống mới phát hiện được ở phía Bắc Việt Nam

.

Chín loài động vật không xương sống mới, bao gồm 2 loài bọ cạp và 7 loài nhện, được phát hiện bởi PGS.TS. Phạm Đình Sắc thuộc Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam và các đồng nghiệp trong nước và quốc tế. Mô tả của loài được công bố trên hai Tạp chí Quốc tế uy tín Comptes Rendus Biologies 341(4): 264-273 (tháng 5 năm 2018) và Zookeys 734: 13-42 (tháng 2 năm 2018). Nghiên cứu được tài trợ kinh phí bởi đề tài cấp Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, mã số VAST04.09/16-17.

Hai loài bọ cạp và bảy loài nhện mới được mô tả dựa trên các mẫu vật thu thập ở các tỉnh Quảng Bình, Bắc Cạn, Phú Thọ và Vĩnh Phúc. Chúng không chỉ có ý nghĩa khoa học mà còn có giá trị thực tiễn cao, nhiều loài có đời sống chuyên biệt trong môi trường hang động, đặc hữu của Việt Nam. Nọc bọ cạp là nguyên liệu tự nhiên tiềm năng cho ngành dược hiện tại và tương lai. Bên cạnh đó, loài nhện còn được biết đến như là những thiên địch quan trọng, góp phần phòng chống tổng hợp sâu hại bảo vệ cây trồng.

1. Loài bọ cạp Vietbocap aurantiacus sp.nov.

Loài Vietbocap aurantiacus được phát hiện ở động Thiên Đường, Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng, tỉnh Quảng Bình. Bọ cạp cơ thể màu vàng đậm, các đốt bụng màu nâu vàng. Bọ cạp cái trưởng thành (mẫu holotype) dài 35.8 mm. Giáp đầu ngực dài 4,5 mm; rộng 2,7 mm. Bụng chia 5 đốt, đốt 1 dài 1,9 mm; đốt 2 dài 2,2 mm; đốt 3 dài 2,5 mm; đốt 4 dài 3,2 mm; đốt 5 dài 6,3 mm. Các răng trên tấm lược cấu tạo kiểu 7-7.

Loài Vietbocap aurantiacus gần với loài Vietbocap thienduongensis  nhưng khác biệt bởi các đặc điểm sau: (i) màu sắc cơ thể đậm hơn, (ii) không có đốm nâu trên mặt lưng, (iii) kích thước cơ thể lớn hơn, (iv) kích thước chiều dài giáp đầu ngực lớn hơn chiều rộng, (v) tấm cứng mặt bụng bằng phẳng.

phamdinhsac.1

Loài Vietbocap aurantiacus sp.nov. (A: mặt lưng, B: mặt bụng) (Ảnh: Lourenco & Pham, 2018)

2. Loài bọ cạp Vietbocap quinquemilia sp.nov.

Loài Vietbocap quinquemilia được phát hiện ở động Thiên Đường, Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng, tỉnh Quảng Bình. Bọ cạp màu vàng nhạt, có nhiều đốm màu nâu đậm trên mặt lưng. Bọ cạp đực trưởng thành (mẫu holotype) dài 25,2 mm. Giáp đầu ngực dài 3,2 mm; rộng 2,0 mm. Bụng chia 5 đốt, đốt 1 dài 1,2 mm; đốt 2 dài 1,4 mm; đốt 3 dài 1,6 mm; đốt 4 dài 2,1 mm; đốt 5 dài 4,1 mm. Các răng trên tấm lược cấu tạo kiểu 8-8 ở bọ cạp đực và 7-7 ở bọ cạp cái.

Loài Vietbocap quinquemilia gần với loài Vietbocap thienduongensis nhưng khác biệt bởi các đặc điểm sau: (i) kích thước nhỏ hơn, tỷ lệ dài rộng khác biệt (ii) màu sắc cơ thể nhạt hơn, (iii) mấu nồi vùng mắt màu trắng, (iv) đốt chuyển chân kìm sừng hóa rõ rệt.

phamdinhsac.2

Loài Vietbocap quinquemilia sp.nov. (A: mặt lưng, B: mặt bụng) (Ảnh: Lourenco & Pham, 2018)

3. Loài nhện Pinelema huoyan sp.nov.

Loài Pinelema huoyan được phát hiện ở hang Nước Nứt, Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng, tỉnh Quảng Bình. Đây là loài sống chuyên biệt trong môi trường hang động, là loài đặc hữu cho Việt Nam. Loài này khác biệt với tất cả các loài khác thuộc giống Pinelema ở đặc điểm xúc biện con đực đặc trưng hình quả lê, hành hình ngọn lửa của đèn dầu, túi chứa tinh hình chữ U.

phamdinhsac.3

Loài Pinelema huoyan sp.nov. (A: mặt lưng, B: mặt bụng) (Ảnh: Zhao, Pham, Song & Li, 2018)

4. Loài nhện Pinelema xiezi sp.nov.

Loài Pinelema xiezi được phát hiện ở động Tiên Sơn, Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng, tỉnh Quảng Bình. Đây là loài sống chuyên biệt trong môi trường hang động, là loài đặc hữu cho Việt Nam. Loài này khác biệt với tất cả các loài khác thuộc giống Pinelema ở đặc điểm xúc biện con đực đặc trưng hình quả lê có mấu nồi trên đỉnh, hành dạng tai voi, túi chứa tinh dạng nắp ấm.

phamdinhsac.4

Loài Pinelema xiezi sp.nov. (A: mặt lưng, B: mặt bụng) (Ảnh: Zhao, Pham, Song & Li, 2018)

5. Loài nhện Pinelema zhenzhuang sp.nov.

Loài Pinelema zhenzhuang được phát hiện ở động Thiên Đường, Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng, tỉnh Quảng Bình. Đây là loài sống chuyên biệt trong môi trường hang động, là loài đặc hữu cho Việt Nam. Loài này khác biệt với tất cả các loài khác thuộc giống Pinelema ở đặc điểm mấu của xúc biện rất dài và cong, phần đỉnh của hành hóa gai cứng và sắc nhọn, túi chứa tinh hình cái búa.

phamdinhsac.5

Loài Pinelema zhenzhuang sp.nov. (A: mặt lưng, B: mặt bụng) (Ảnh: Zhao, Pham, Song & Li, 2018)

6. Loài nhện Pinelema laensis sp.nov.

Loài Pinelema laensis được phát hiện ở hang La, Vườn quốc gia Xuân Sơn, tỉnh Phú Thọ. Đây là loài sống chuyên biệt trong môi trường hang động, là loài đặc hữu cho Việt Nam. Loài này khác biệt với tất cả các loài khác thuộc giống Pinelema ở đặc điểm xúc biện con đực đặc trưng hình quả trứng, hành hình củ ấu có vệt lõm chạy dọc, túi chứa tinh hình túi.

phamdinhsac.6

Loài Pinelema laensis sp.nov. (A: mặt lưng, B: mặt bụng) (Ảnh: Zhao, Pham, Song & Li, 2018)

7. Loài nhện Pinelema spirulata sp.nov.

Loài Pinelema spirulata được phát hiện ở hang Lấp, Vườn quốc gia Xuân Sơn, tỉnh Phú Thọ. Đây là loài sống chuyên biệt trong môi trường hang động, là loài đặc hữu cho Việt Nam. Loài này khác biệt với tất cả các loài khác thuộc giống Pinelema ở đặc điểm hành xoắn hình ốc, xúc biện hình elip có khía trên đầu, túi chứa tinh hình tròn.

phamdinhsac.7

Loài Pinelema spirulata sp.nov. (A: mặt lưng, B: mặt bụng) (Ảnh: Zhao, Pham, Song & Li, 2018)

8. Loài nhện Pinelema tamdaoensis sp.nov.

Loài Pinelema tamdaoensis được phát hiện ở Vườn quốc gia Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc. Loài này khác biệt với tất cả các loài khác thuộc giống Pinelema ở đặc điểm xúc biện con đực đặc trưng hình giọt nước, hành hình lưỡi liềm uốn cong về phía cuối.

phamdinhsac.8

Loài Pinelema tamdaoensis  sp.n. (A: mặt lưng, B: mặt bụng) (Ảnh: Zhao, Pham, Song & Li, 2018)

9. Loài nhện Pinelema pacchanensis sp.nov.

Loài Pinelema pacchanensis được phát hiện ở hang Pắc Chấn, tỉnh Bắc Cạn. Đây là loài sống chuyên biệt trong môi trường hang động, là loài đặc hữu cho Việt Nam. Loài này khác biệt với tất cả các loài khác thuộc giống Pinelema ở đặc điểm xúc biện con đực đặc trưng hình thìa xoắn ở đầu, hành mờ nhạt, túi chứa tinh hình ống.

phamdinhsac.9

Loài Pinelema pacchanensis sp.nov. (A: mặt lưng, B: mặt bụng) (Ảnh: Zhao, Pham, Song & Li, 2018)

PGS.TS.Phạm Đình Sắc, Bảo tàng thiên nhiên Việt Nam
Xử lý tin: Thanh Hà

Bản quyền thuộc về Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.
Địa chỉ: 18 Hoàng Quốc Việt, Cầu Giấy, Hà Nội. Email: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Khi phát hành lại thông tin trên Website cần ghi rõ nguồn: "Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam".