Tin Khoa học - Công nghệ trong nước

Hiện trạng quần thể và đề xuất giải pháp sử dụng bền vững loài Rồng đất (Physignathus cocincinus Cuvier, 1829) tại tỉnh Thừa Thiên Huế

.

Loài Rồng đất có tên khoa học là Physignathus concincinus Cuvier, 1829, hiện ghi nhận phân bố ở các nước châu Á như Việt Nam, Trung Quốc, Myanma, Lào, Thái Lan và Campuchia. Do có kích cỡ khá lớn nên Rồng đất bị người dân địa phương săn bắt làm thực phẩm, đồng thời một số nhà hàng đặc sản cũng cung cấp món ăn từ thịt Rồng đất. Ngoài ra, do có màu sắc và hình dáng đẹp, Rồng đất cũng được nuôi làm cảnh ở các vườn thú hoặc hộ gia đình. Trên thị trường quốc tế, theo thống kê của CITES từ năm 2010-2017 có hơn 55.700 cá thể được xuất khẩu từ các nước Châu Á vào thị trường Châu Âu và Hoa Kỳ, hầu hết để nuôi làm cảnh và một phần để lấy da. Trong số đó, có gần 49.000 cá thể được xuất khẩu từ Việt Nam. Số liệu trên cho thấy Rồng đất là loài động vật bị săn bắt và buôn bán rất mạnh cả ở thị trường trong nước và trên thế giới. Ở Việt Nam, quần thể loài Rồng đất trong tự nhiên bị suy giảm mạnh do mất sinh cảnh sống và bị săn bắt quá mức. Loài Rồng đất đã được đưa vào Sách Đỏ Việt Nam (2007) ở bậc VU (sẽ nguy cấp). Chính vì vậy, việc nghiên cứu thực trạng của quần thể Rồng đất trong tự nhiên tại tỉnh Thừa Thiên Huế để làm cơ sở đưa ra các giải pháp bảo tồn loài bò sát này là hết sức cần thiết trong bối cảnh hiện nay.

nqtruong1
Rồng đất sinh sống ở các suối trong rừng thường xanh.

Trong khuôn khổ đề tài hợp tác giữa Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam và Ủy ban Nhân dân tỉnh Thừa Thiên Huế (đề tài: Nghiên cứu hiện trạng quần thể và đề xuất giải pháp sử dụng bền vững loài Rồng đất (Physignathus cocincinus Cuvier, 1829) tại tỉnh Thừa Thiên Huế; Mã số: VAST.NĐP.01/17-18, do TS. Nguyễn Quảng Trường làm chủ nhiệm), các nhà nghiên cứu của Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật và Trường Đại học Sư phạm (Đại học Huế) đã triển khai các nội dung nghiên cứu nhằm đánh giá hiện trạng và cấu trúc quần thể loài Rồng đất, xác định các tác nhân đe dọa đến quần thể của loài Rồng đất trong tự nhiên và đề xuất giải pháp sử dụng bền vững và xây dựng quy trình nhân nuôi loài Rồng đất quy mô hộ gia đình tại tỉnh Thừa Thiên Huế. 

Ngày 21/1/2019, đề tài đã được Hội đồng nghiệm thu đánh giá đạt loại Xuất sắc với các kết quả thu được như sau:

Về hiện trạng quần thể của loài Rồng đất ở tỉnh Thừa Thiên Huế: năm 2016 ghi nhận 58 cá thể, 2017 ghi nhận 339 cá thể, 2018: ghi nhận 425 cá thể ở 11 tuyến suối thuộc 3 huyện A Lưới, Nam Đông và Phong Điền; Đã đánh giá được cấu trúc quần thể theo giới tính, theo độ tuổi; Đã đánh giá được phân bố của Rồng đất theo độ cao và sinh cảnh tại tỉnh Thừa Thiên Huế.

Nhóm nghiên cứu đã xây dựng bản đồ hiện trạng phân bố và bản đồ dự báo vùng phân bố của loài Rồng đất ở tỉnh Thừa Thiên Huế và vùng phụ cận theo bối cảnh biến đổi khí hậu đến năm 2070. Diện tích vùng phân bố của loài ở thời điểm hiện tại khoảng 2281,73 km2, giảm xuống còn khoảng 1336,95 km2 vào năm 2070.

Các nhân tố đe dọa dến quần thể loài Rồng đất tại tỉnh Thừa Thiên Huế gồm săn bắt quá mức và sinh cảnh bị suy thoái do làm đường, khai thác gỗ và lâm sản. Các giải pháp bảo tồn bao gồm: kiểm soát săn bắt Rồng đất, nhân nuôi sinh sản để phục vụ nhu cầu thị trường và thả lại tự nhiên khi cần thiết, bảo vệ sinh cảnh rừng tự nhiên, kiểm soát khai thác gỗ và lâm sản trái phép, có phương án giảm thiểu tác động của các dự án làm đường.

Bên cạnh đó, nhóm cán bộ của Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật và Trường Đại học Sư phạm (Đại học Huế) đã xây dựng được quy trình kỹ thuật ban đầu nhân nuôi Rồng đất quy mô hộ gia đình.

nqtruong2
Rồng đất nuôi sinh sản thành công tại thành phố Huế

Nhóm cán bộ nghiên cứu tham gia đề tài đã công bố 2 bài báo trên tạp chí thuộc danh mục SCIE và 2 bài báo trong nước. Đề tài hỗ trợ đào tạo 1 nghiên cứu sinh của Đại học Huế bảo vệ thành công năm 2018.

Kết quả của đề tài không chỉ cung cấp dẫn liệu về đặc điểm sinh học, sinh thái của loài bò sát quý hiếm, mà còn là cơ sở khoa học phục vụ công tác quy hoạch bảo tồn đa dạng sinh học ở tỉnh Thừa Thiên Huế, đặc biệt là bảo tồn quần thể Rồng đất ngoài tự nhiên. Quy trình kỹ thuật nuôi có thể áp dụng để nuôi Rồng đất ở trại nuôi hộ gia đình hoặc các vườn thú.

Nguồn tin: Nguyễn Quảng Trường, Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật

Xử lý tin: Minh Tâm

Bản quyền thuộc về Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.
Địa chỉ: 18 Hoàng Quốc Việt, Cầu Giấy, Hà Nội. Email: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Khi phát hành lại thông tin trên Website cần ghi rõ nguồn: "Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam".