Tin Khoa học - Công nghệ trong nước

Một số đặc điểm về cấu trúc địa chất sâu trên khu vực đới bờ Nam Trung Bộ

.

Thềm lục địa Việt Nam là một phần của Biển Đông, có diện tích rộng lớn, nằm trải dài dọc theo đất nước từ Bắc xuống Nam, bao gồm nhiều bể trầm tích lớn như: bể Sông Hồng, bể Phú Khánh, bể Cửu Long, bể Nam Côn Sơn,…và vùng quần đảo Trường Sa - Hoàng Sa. Thềm lục địa Việt Nam có cấu trúc địa chất đa dạng và tiềm ẩn nguồn tài nguyên phong phú.

Đặc điểm về cấu trúc địa chất trên Thềm lục địa Việt Nam cũng như trên toàn Biển Đông nói chung đã được nhiều nhà khoa học nghiên cứu khá chi tiết về nhiều góc độ địa chất khác nhau. Tuy nhiên, các đặc điểm về cấu trúc địa chất trên vùng chuyển tiếp giữa đất liền và biển (hay còn gọi là đới bờ, gồm dải ven biển và dải ven bờ) vẫn còn bỏ ngõ nhiều vấn đề. Do vậy, việc làm sang tỏ thêm về đặc điểm cấu trúc địa chất trên khu vực đới bờ này sẽ góp phần làm rõ hơn mối liên hệ giữa cấu trúc địa chất trên bờ và dưới biển mà trước đây còn được nghiên cứu rời rạc, hoặc chỉ trên đất liền hoặc chỉ dưới biển. Các đặc điểm này góp một phần còn đang thiếu trong các bản đồ cấu trúc địa chất đã được thành lập từ trước đến nay.

Xuất phát từ nhu cầu thực tiễn đó, Viện Hàn lâm KHCNVN đã giao đề tài “Nghiên cứu cấu trúc đới chuyển tiếp giữa đất liền và biển bằng tích hợp tài liệu địa vật lý đo trực tiếp trên đới bờ và từ vệ tinh - Ứng dụng cho khu vực đới bờ Nam Trung Bộ”, mã số: ĐLTE00.09/18-19 cho Viện Địa chất và Địa vật lý Biển thực hiện từ 1/2018-12/2019. Đề tài thuộc chương trình Hỗ trợ cán bộ khoa học trẻ của VAST, do TS. Nguyễn Kim Dũng làm chủ nhiệm. Với mục đích sử dụng nguồn số liệu trọng lực đã được khảo sát từ trước đến nay cả phần biển và đất liền, cùng với nguồn số liệu khảo sát mới để liên kết, hiệu chỉnh nguồn số liệu trọng lực đo từ vệ tinh thành một nguồn số liệu dị thường trọng lực Bouguer và dị thường trọng lực Fai thống nhất, có độ phân giải và độ chính xác cao hơn các nguồn số liệu trước đây. Do đó, các đặc điểm về cấu trúc địa chất sâu được xác định từ nguồn số liệu trọng lực sau khi đã liên kết hiệu chỉnh này không chỉ có độ tin cậy và chính xác cao hơn mà còn có tính chất như cầu nối về đặc điểm cấu trúc địa chất giữa phần dưới biển và phần trên đất liền.   

Sau 2 năm thực hiện, đề tài đã thu được các kết quả sau:

  • Đã thực hiện khảo sát và đo đạc được một bộ số liệu trọng lực mới trên khu vực từ Phú Yên đến Bình Thuận. Bộ số liệu đo mới gồm 351 điểm số liệu.
  • Đã tích hợp và hiệu chỉnh được bộ số liệu đo trực tiếp trên biển và trên đất liền với nguồn số liệu vệ tinh và đưa ra bản đồ dị thường trọng lực Fai và trọng lực Bouguer trên khu vực dải ven biển Nam trung bộ từ Phú Yên đến Bình Thuận. Các bản đồ dị thường trọng lực này cho phép nghiên cứu cấu trúc địa chất theo tài liệu trọng lực mà không có sự phân biệt về ranh giới giữa đất liền và biển
  • Đã xây dựng và tính toán đưa ra 01 bản đồ cấu trúc địa chất trên khu vực và 03 sơ đồ khác bao gồm: sơ đồ độ sâu móng kainozoi, sơ đồ hệ thống đứt gãy và sơ đồ khối cấu trúc-mật độ trên khu vực nghiên cứu. Đây là các sơ đồ bản đồ đầu tiên thể hiện sự liên tục về cấu trúc địa chất giữa biển và đất liền trên khu vực nghiên cứu.

Với các sơ đồ và bản đồ cấu trúc địa chất trên khu vực đã chỉ ra được một số đặc điểm địa chất sâu mới trên khu vực mà các đề tài, dự án trước đây chưa bàn đến hoặc bàn đến nhưng chưa đầy đủ như: Tồn tại một Địa khối Khánh - Ninh xuất hiện trên khu vực ngoài thềm lục địa Việt Nam, nằm trong phạm vi hai tỉnh Khánh Hòa – Ninh Thuận, giới hạn bởi vĩ độ từ 11030’ đến 12030’. Biên ngoài của khối này nằm gần như trùng với đường bờ biển. Tồn tại một đứt gãy lớn chạy dọc bờ biển kéo dài từ vĩ độ 12.750 xuống vĩ độ 10.50 . Đứt gãy này bị chia cắt thành 3 đoạn: Đoạn 1, được xác định kéo dài từ vĩ độ 12.750 xuống đến vĩ độ 12.10 thì gặp đới cắt trượt Tuy Hòa, do đó nó bị gián đoạn. Đoạn 2 được xác định là đoạn tiếp theo từ đới cắt trượt Tuy Hòa xuống đến thềm Phan Thiết. Đoạn 3, được xác định từ thềm Phan Thiết đến hết khu vực nghiên cứu.

baibaonguyenkimdung 1

Số liệu dạng điểm và tuyến khu vực nghiên cứu

baibaonguyenkimdung 2

Sơ đố các khối cấu trúc chính khu vực nghiên cứu

baibaonguyenkimdung 3.png

Sơ đồ hệ thống đứt gãy trên khu vực nghiên cứu, thu nhỏ từ tỷ lệ 1:250.000

baibaonguyenkimdung 4

Bản đồ cấu trúc địa chất trên khu vực nghiên cứu, thu nhỏ từ tỷ lệ 1:250.000

Các kết quả nghiên cứu của đề tài đã được công bố trên 5 bài báo và 01 cuốn sách chuyên khảo, bao gồm: 01 bài trên tạp chí quốc tế danh mục SCI-E; 02 bài trên tạp chí của Viện Hàn lâm KHCN VN VAST; 01 bài trên Hội nghị khoa học Quốc gia; 01 bài trên tạp chí quốc tế có mã số ISNN. Về kết quả đào tạo, nhiệm vụ đã hỗ trợ đào tạo 01 Tiến sĩ đã bảo vệ thành công và đã được cấp bằng Tiến sĩ ngành Vật lý.

Một số kết quả đã công bố:

Bài báo đã công bố:
1. Tran Tuan Dung, R.G.Kunich, Nguyen Van Sang, Bui Cong Que, Nguyen Ba Dai, Nguyen Kim Dung, Tran Tuan Duong, Tran Trong Lap, 2019. “ Improving accuracy of altimeter-derived marine gravity anomalies for geological structure research in the Vietnam South-Central Continiental self and adjacent areas”. Russian Journal of pacific geology, Vol 13, No.4, pp364-374.
2. Nguyễn Kim Dũng, Đỗ Đức Thanh, Hoàng Văn Vượng, Đỗ Huy Cường, Trần Tuấn Dũng, Nguyễn Bá Đại, Trần Tuấn Dương, 2019. “Nghiên cứu chi tiết cấu trúc khu vực quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa-Biển Đông Việt Nam trên cơ sở phân tích tài liệu trọng lực”. Tạp chí khoa học và công nghệ biển, 3B(T.19), pp-163-175.
3. Nguyen Kim Dung, Do Duc Thanh, Hoang Van Vuong, Duong Thi Hoai Thu. “ Using the combination of the 3D gravity inversion method with the directional analytic signal derivatives and the curvature gravity gradient tensor method to determine structure of the Pre-cenozoic basement on southeast continetial shelf of Vietnam”. Journal of marine science and technology, vol 18, No.4, pp.393-405.
4. Nguyen Kim Dung, Do Duc Thanh, Nguyen The Luan, 2018. “Determing The Existence Depth Of Source Boundary”, American Journal of Engineering Research (AJER) e-ISSN: 2320-0847 p-ISSN : 2320-0936 Volume-7, Issue-10, pp-05-11.
5. Nguyễn Kim Dũng, Đỗ Đức Thanh, Hoàng Văn Vượng, Nguyễn Bá Đại,Nguyễn Thế Luân, Trần Tuấn Dương, 2019.“ Phân bố không gian hệ thống đứt gãy sâu trên biển Đông”. Tuyển tập báo cáo Hội nghị khoa học địa chất biển toàn quốc lần thứ 3, tr.120-131.
Sách chuyên khảo:
6. Nguyễn Bá Đại (chủ biên), Trần Tuấn Dũng, Trần Trọng Lập, Nguyễn Quang Minh, Nguyễn Kim Dũng, Phạm Hồng Cường, Trần Tuấn Dương, 2019. “Đặc điểm cấu trúc kiến tạo khu vực nước sâu tây và tây nam trũng sâu biển đông”. Nxb Khoa học tự nhiên và công nghệ.

Ngày 14/5/2020, Hội đồng nghiệm thu cấp Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đã họp nghiệm thu nhiệm vụ và đánh giá nhiệm vụ xếp loại Xuất sắc.

Kết quả nghiên cứu của đề tài vừa có ý nghĩa lý thuyết vừa có ý nghĩa thực tiễn. Các phương pháp xử lý dị thường trọng lực được trình bày trong báo cáo hoàn toàn có thể được áp dụng cho công tác xử lý và minh giải trên các khu vực nghiên cứu khác. Các bản đồ, sơ đồ thể hiện các đặc điểm địa chất sâu trên khu vực nghiên cứu là các sản phẩm khoa học công nghệ có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo quan trọng cho các nghiên cứu tiếp theo, góp phần làm tài liệu tham luận phục vụ công tác quy hoạch dân sinh, xây dựng các công trình lớn trên đới bờ. Bên cạnh những lợi thế mà đề tài mang lại, do mạng lưới các điểm đo trọng lực chưa đủ dày để có thể xây dựng một bản đồ dị thường trọng lực Boughe và Fai có độ chính xác cao hơn, vì vậy, các bản đồ, sơ đồ được xây dựng trong đề tài này vẫn có tỷ lệ thấp, chưa đảm bảo được các yêu cầu có tính chi tiết cao.

Nguồn: TS. Nguyễn Kim Dũng, Viện Địa chất và Địa vật lý Biển
Xử lý tin: Phương Hà

Bản quyền thuộc về Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.
Địa chỉ: 18 Hoàng Quốc Việt, Cầu Giấy, Hà Nội. Email: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Khi phát hành lại thông tin trên Website cần ghi rõ nguồn: "Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam".