Tin Khoa học - Công nghệ trong nước

Vai trò ánh sáng tự nhiên trong nhân giống In vitro cây phong lan và cây chuối

.

Sự phát triển nông nghiệp kỹ thuật cao ở Đà Lạt, TP. Hồ Chí Minh và nhiều tỉnh thành khác trong cả nước dẫn đến nhu cầu trồng cây giống bằng phương pháp nuôi cấy in vitro ngày càng gia tăng. Nhân giống in vitro tạo ra cây giống sạch bệnh, có sức kháng bệnh rất cao, có thể sản xuất cây giống rất nhanh với quy mô lớn một cách dễ dàng. Do đó, nhân giống in vitro đã mang lại lợi ích kinh tế lớn.

Tại Viện Sinh học Nhiệt đới, các nhà nghiên cứu đã thành công trong việc đưa ra một quy trình hoàn chỉnh nhân giống vô tính in vitro cây lan, cây chuối được nuôi trong điều kiện ánh sáng và nhiệt độ tự nhiên. Khi trồng ra vườn ươm, cây mau thích nghi với điều kiện bên ngoài hơn, đối chứng là cây nuôi hoàn toàn trong phòng máy lạnh ánh sáng đèn.

Đây không chỉ là một biện pháp để giảm giá thành sản xuất do không cần sử dụng điện chiếu sáng và điện máy lạnh mà còn là một biện pháp “tôi luyện” cây giống cho thích nghi trước một phần với điều kiện tự nhiên.

Nối tiếp các kết quả nghiên cứu trước đây về nuôi cấy mô ở điều kiện ánh sáng tự nhiên, việc hoàn tất quy trình nhân giống vô tính in vitro cây lan, cây chuối trong điều kiện ánh sáng và nhiệt độ tự nhiên là một bước thu hẹp khoảng cách từ các kết quả nghiên cứu khoa học đến tay nhà nông, cho phép chuyển giao những tiến bộ kỹ thuật nhân giống cấy mô ở quy mô hộ gia đình nông thôn ven đô thị, góp phần đưa khoa học kỹ thuật phục vụ sản xuất nông nghiệp công nghệ cao.

Công thức nuôi trong phòng được chiếu sáng 2000 lux bằng đèn huỳnh quang với thời gian chiếu sáng 8 giờ mỗi ngày và nhiệt độ 28oC±3 có sự khác biệt lớn so với công thức sử dụng ánh sáng tự nhiên để ngoài hành lang hoặc nhà plastic. Ánh sáng tự nhiên khác với ánh sáng đèn ở chỗ cường độ chiếu sáng thay đổi liên tục trong ngày từ 500-7000 lux. Nhiệt độ ngày đêm cũng liên tục thay đổi và biên độ dao động trong điều kiện ánh sáng tự nhiên là 29oC±8 lớn hơn nhiều so với trong phòng chạy máy lạnh, nhờ vậy sự trao đổi khí tăng lên. Sự trao đổi khí càng mạnh thì cây lớn càng nhanh và cứng cáp khỏe mạnh, tuy nhiên cũng vì trao đổi khí mạnh nên cơ hội nhiễm trùng cũng cao hơn nếu không có một quy trình đúng cách. Để giảm nguy cơ nhiễm trùng, các nhà nghiên cứu đã loại bỏ đường hoàn toàn khỏi môi trường nuôi cấy, đồng thời bổ sung tinh bột để giúp cây một mặt  lớn nhanh giữ được tốc độ tăng trưởng, mặt khác lại giúp giảm bớt nhiễm trùng trong điều kiện nhiệt độ và ánh sáng tự nhiên.


Nuôi cây in vitro trong điều kiện ánh sáng  và nhiệt độ tự nhiên có những thời điểm ánh nắng chiếu trực tiếp vào cây trong vài phút.

Các thí nghiệm được thực hiện tại Phòng Công nghệ Tế bào Thực vật, Tp.HCM, thuộc Viện Sinh học Nhiệt đới, Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam.


Toàn cảnh nhà plastic nuôi cây trong điều kiện ánh sáng và nhiệt độ tự nhiên được nghiên cứu triển khai tại Công ty TNHH Nông Sinh.
Toàn bộ nhà plastic nằm dưới tán cây.
Nhà được thiết kế để nắng sáng sớm và nắng chiều chiếu trực tiếp vào bình nuôi cây cấy mô.

Phong lan


Dendrobium trên các nguồn carbohydrat và chế độ chiếu sáng khác nhau.
A. Ánh sánh tự nhiên + tinh bột     C. Ánh sáng đèn + tinh bột
B. ánh áng tự nhiên + đường.    D. Ánh sáng đèn + đường.

Cây lan Dendrboium trong điều kiện ánh sáng tự nhiên khoẻ mạnh hơn rất nhiều so với cây mọc trong phòng. Cây xanh hơn và mập hơn.



Doritaenopsis 60 ngày tuổi.
A. Ánh sánh tự nhiên + tinh bột  B. Ánh sáng đèn + đường sucrose.

Cây chuối La Ba (Cavendish sp.)

Trong những năm gần đây, nhu cầu trồng chuối cấy mô đặc biệt phát triển ở Đà lạt. Chuối La Ba nói riêng cũng như chuối tiêu Cavendish sp. nói chung rất dễ trồng, ít tốn công chăm sóc và không phải lo đầu ra cho sản phẩm.


Cây chuối 21 ngày tuổi

Giai đoạn sử dụng ánh sáng tự nhiên là một tháng cuối cùng, trước khi cây được đem trồng ra vườn ươm. Tuy giai đoạn này rất ngắn so với cả quá trình nhân giống, nhưng do nhân giống theo cấp số nhân nên khối lượng bình cây của giai đoạn này chiếm tới 50-70% tổng số bình cấy mô của đơn vị sản xuất.



Cây chuối nhân giống bằng cấy mô in vitro mang trồng trong vườn ươm được 2 tháng tuổi

Đối với những giống lan có tốc độ lớn chậm, việc nuôi nhiều tháng trong điều kiện ánh sáng và nhiệt độ tự nhiên làm giảm nhẹ gánh nặng về tiêu thụ năng lượng, nhất là trong tình hình điện năng hiện nay. Đây cũng là một giải pháp phát triển sản xuất theo hướng xanh và bền vững.

Đặc biệt trên cây chuối tiêu Cavendish sp. giống La Ba quy trình hiện đang được sử dụng và trình bày trên đây là một bước hoàn thiện quan trọng cho phép nhân giống ở quy mô công nghiệp.


Cung cấp tin: Trịnh Mạnh Dũng & Vũ Ngọc Phượng
– Viện Sinh học Nhiệt Đới
Xử lý tin: Minh Tâm


Bản quyền thuộc về Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.
Địa chỉ: 18 Hoàng Quốc Việt, Cầu Giấy, Hà Nội. Email: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Khi phát hành lại thông tin trên Website cần ghi rõ nguồn: "Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam".