Tin Khoa học - Công nghệ trong nước

Về khả năng cảnh báo sóng thần ở Việt Nam

.

Trung tâm Báo tin động đất và Cảnh báo sóng thần, Viện Vật lý địa cầu thuộc Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam (Viện KHCN VN) được thành lập theo Quyết định số 1798/QĐ-KHCNVN ngày 04/09/2007 của Chủ tịch Viện KHCN VN. Trung tâm có nhiệm vụ sử dụng các kết quả quan sát, điều tra nghiên cứu về Vật lý địa cầu để thực hiện báo tin động đất, cảnh báo sóng thần theo quy chế của Chính phủ.

Thực hiện nhiệm vụ này, Trung tâm báo tin động đất và cảnh báo sóng thần tổ chức thực hiện trực ca 24/24 giờ mỗi ngày và 7/7 ngày mỗi tuần. Mỗi khi có động đất có cường độ lớn hơn hoặc bằng 3,5 độ Richter xảy ra trên lãnh thổ Việt Nam và vùng biển Đông gần bờ, hoạt động núi lửa và những trận động đất có cường độ lớn hơn hoặc bằng 6,5 độ Richter xảy ra ở các vùng biển khác nhau nhưng có khả năng gây sóng thần ảnh hưởng đến bờ biển và hải đảo Việt Nam, những cơn sóng thần xảy ra do động đất ở vùng biển xa, có khả năng ảnh hưởng đến bờ biển và hải đảo Việt Nam, thì Trung tâm có nhiệm vụ gửi bản tin thông báo động đất hoặc bản tin cảnh báo sóng thần tới các cơ quan thông tin đại chúng (Đài truyền hình Việt Nam, Đài tiếng nói Việt Nam, Thông tấn xã Việt Nam), các cơ quan hữu quan (Ban chỉ đạo Phòng chống lụt bão trung ương, Ủy ban quốc gia tìm kiếm cứu nạn, Bộ Tài nguyên và Môi trường, Viện KHCN VN, Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam, Công ty thông tin điện tử hàng hải Việt Nam, Bộ Công an, Văn phòng Trung ương Đảng, Văn phòng Chính phủ, Ủy ban nhân dân các tỉnh có khả năng chịu ảnh hưởng của động đất sóng thần…).

Hiện tại Trung tâm thu nhận tín hiệu địa chấn thời gian thực của 12 trạm địa chấn dải rộng trên lãnh thổ Việt Nam và khoảng hơn 20 trạm địa chấn dải rộng của các nước trong khu vực (hình 1). Với mạng lưới trạm động đất như vậy, tất cả các trận động đất xảy ra trong khu vực Việt Nam và lân cận có thể xác định được vị trí chấn tâm động đất, độ sâu chấn tiêu và cường độ động đất sau khi động đất xảy ra khoảng 2-3 phút. Ví dụ hình 2 và hình 3 biểu thị vị trí chấn tâm và cường độ trận động đất Myanmar ngày 24/03/2011 xảy ra lúc 13h55:09 giờ GMT tức 20h55:09 giờ Hà Nội xác định được tại Trung tâm Báo tin động đất và cảnh báo sóng thần. Như vậy khả năng phát hiện động đất là rất nhanh chóng và kịp thời.


Hình 1. Mạng lưới trạm động đất thời gian thực khu vực Việt Nam và lân cận có số liệu ghi nhận được
tại Trung tâm Báo tin động đất và Cảnh báo sóng thần từ ngày 23/3/2011.

Nếu động đất xảy ra trên vùng biển Đông Việt Nam, chúng tôi có thể sử dụng các kịch bản sóng thần để ra bản tin cảnh báo. Hiện tại Trung tâm có 25 kịch bản sóng thần do Bộ Tài nguyên và Môi trường cung cấp, với các trận động đất có cường độ khác nhau xảy ra ở khu vực Biển Đông và lân cận. Mỗi kịch bản đều cho thông tin về thời gian lan truyền sóng thần và độ cao sóng ở các vùng khác nhau ven biển và hải đảo Việt Nam. Các kịch bản được lưu trữ và quản lý bằng phần mềm chuyên dụng trong máy tính của Trung tâm Báo tin động đất và Cảnh báo sóng thần, chỉ cần đưa vào thông tin về tọa độ chấn tâm động đất, cường độ động đất quan sát được chúng ta có thể chọn được kịch bản gần nhất với trận động đất vừa quan sát được và lấy các thông tin cần thiết như độ cao sóng thần, thời gian sóng đi tới các vùng bờ biển khác nhau xây dựng bản tin cảnh báo.

Thời gian để hoàn thành bản tin cảnh báo như vậy từ 10 - 15 phút (trong trận động đất gây sóng thần ở Nhật Bản hôm 11/03/2011, Cơ quan tư vấn sóng thần Bắc Thái Bình dương của Nhật đưa ra được bản tin cảnh báo sóng thần sau khi động đất xảy ra khoảng 9 phút).



Hình 2. Định vị chấn tiêu trận động đất Myanmar lúc 13h55:09 giờ GMT tức 20h55:09 giờ Hà Nội ngày 24/03/2011 ghi nhận được tại Viện Vật lý địa cầu.


Hình 3. Cường độ trận động đất Myanmar M=7 độ Richter xác định được tại Viện Vật lý địa cầu.

Theo các kịch bản sóng thần, nếu một trận động đất xảy ra ở khu vực đới hút chìm Manila (đới có nguy cơ gây sóng thần nguy hiểm nhất đối với vùng bở biển Việt Nam), thì thời gian lan truyền sóng thần tới vùng biển miền Trung Việt Nam khoảng 2 tiếng đồng hồ. Như trên đã nêu, việc xây dựng được bản tin cảnh báo sóng thần mất khoảng thời gian 15 - 20 phút sau khi động đất xảy ra, như thế chúng ta sẽ còn khoảng hơn 1,5 tiếng đồng hồ thực hiện các biện pháp phòng tránh giảm thiểu hậu quả của sóng thần. Trong tương lai Trung tâm báo tin động đất và cảnh báo sóng thần của Viện Vật lý địa cầu sẽ tiến hành các biện pháp rút ngắn thời gian ra bản tin cảnh báo sóng thần để đạt được tới trình độ của các Trung tâm Cảnh báo sóng thần quốc tế.

   TS Lê Huy Minh
                Phó Viện trưởng, Phụ trách Viện VLĐC,
Giám đốc Trung tâm Báo tin động đất và cảnh báo sóng thần.
 

Bản quyền thuộc về Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.
Địa chỉ: 18 Hoàng Quốc Việt, Cầu Giấy, Hà Nội. Email: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Khi phát hành lại thông tin trên Website cần ghi rõ nguồn: "Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam".