Tin tức Hoạt động của Viện Hàn lâm KHCNVN

Tọa đàm Xây dựng nhiệm vụ KHCN phối hợp giữa hai Ban chủ nhiệm Chương trình Tây Nguyên 2016 – 2020 và Chương trình Nông thôn mới 2016 – 2020

.

Ngày 4 tháng 8 năm 2017 tại nhà A1 Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đã diễn ra buổi Tọa đàm Xây dựng nhiệm vụ KHCN phối hợp giữa hai Ban chủ nhiệm Chương trình Tây Nguyên 2016 – 2020 và Chương trình Nông thôn mới 2016 – 2020. Tham dự buổi Tọa đàm, về phía Chương trình Tây Nguyên và Viện Hàn lâm KHCNVN có TS. NCVCC. Nguyễn Đình Kỳ - Phó Chủ nhiệm Chương trình Tây Nguyên 2016 – 2020, TS. NCVC. Hà Quý Quỳnh – Trưởng Ban Ứng dụng và Triển khai công nghệ, TS. Phạm Văn Quý – Nguyên Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm KHCNVN; Về phía khách mời Chương trình Tây Nguyên có GS. Hoàng Văn Huây – Nguyên thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ; Về phía Chương trình Nông thôn mới có GS. Nguyễn Tuấn Anh – Chủ nhiệm Chương trình Nông thôn mới, PGS.TS. Hà Lương Thuần – Thư ký khoa học Chương trình, GS. Trần Đình Hòa - Chánh văn phòng Chương trình và các Ủy viên gồm TSKH. Bùi Quang Dũng, TS. Vũ Trọng Hà, TSKH. Bạch Quốc Khang.

Mở đầu buổi Tọa đàm, TS. NCVCC. Nguyễn Đình Kỳ, Phó Chủ nhiệm Chương trình Tây Nguyên 2016 – 2020 đã nêu bật vị trí địa chiến lược, địa văn hóa, địa sinh thái của Tây Nguyên và chủ trương nhất quán của Đảng và Chính phủ về xây dựng Tây Nguyên thành vùng kinh tế trọng điểm và đảm bảo an ninh quốc phòng. Trong đó chủ trương đưa khoa học và công nghệ vào phục vụ phát triển Tây Nguyên. Từ sau ngày thống nhất đất nước đã có Chương trình Điều tra tổng hợp về Tây Nguyên giai đoạn 1976-1980 (gọi tắt là Chương trình Tây Nguyên 1). Giai đoạn 1984-1988 có Chương trình Nghiên cứu xây dựng cơ sở khoa học có quy hoạch phát triển KT-XH Tây Nguyên (Chương trình Tây Nguyên 2). Giai đoạn 2011-2015 có Chương trình KHCN phục vụ phát triển KT-XH vùng Tây Nguyên (Chương trình Tây Nguyên 3). Mới đây, Chương trình KHCN cấp Quốc gia giai đoạn 2016-2020: “KHCN phục vụ phát triển KT-XH Tây Nguyên trong liên kết vùng và hội nhập quốc tế”, mã số: KHCN-TN/16-20 đã được phê duyệt. Đồng chí Kỳ nhấn mạnh để đạt được các chủ trương đó cần có sự lồng ghép của các chương trình khoa học, đồng thời hoan nghênh đề xuất gặp gỡ của Chương trình Nông thôn mới.

toadamtn1
TS. NCVCC. Nguyễn Đình Kỳ, Phó Chủ nhiệm Chương trình Tây Nguyên 2016 – 2020 phát biểu tại buổi tọa đàm

TS. Nguyễn Đình Kỳ cũng đã giới thiệu các kết quả Chương trình Tây Nguyên 3 (2011-2015) và những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu giai đoạn 2016 – 2020. TS. Nguyễn Đình Kỳ cho biết, Chương trình Tây Nguyên 3 gồm 62 đề tài và 05 nhiệm vụ độc lập. Trong đó,31 đề tài đề tài khoa học tự nhiên và phòng tránh thiên tai; 21 đề tài đề tài khoa học xã hội và an ninh quốc phòng; 11 đề tài đề tài Khoa học công nghệ. Chương trình Tây Nguyên 3 do Viện Hàn lâm KHCNVN chủ trì và GS.VS. Châu Văn Minh làm chủ nhiệm đã huy động trên 2600 nhà khoa học thuộc 12 Bộ, Ngành, Trung ương và Địa phương tham gia. Đây là chương trình khoa học tổng hợp liên ngành quy mô lớn nhất với vùng Tây Nguyên, nhằm đánh giá và nhìn nhận sự phát triển Tây Nguyên sau gần 30 năm đổi mới dưới góc độ phát triển bền vững. Kết quả là Chương trình Tây Nguyên 3 đã tập hợp được một nguồn cơ sở dữ liệu đồ sộ, đa dạng, đồng bộ phục vụ quy hoạch phát triển KT-XH cấp vùng và cấp tỉnh. Hàng vạn số liệu, dữ liệu từ sơ cấp, thứ cấp (biểu đồ) đến tổng hợp (bản đồ) đã được thu thập, tính toán không chỉ phục vụ cho nghiên cứu đề xuất giải pháp trước mắt mà còn cho các kế hoạch lâu dài. Các kết quả Chương trình Tây Nguyên đã được chuyển giao cho Ban Kinh tế Tây Nguyên, Viện Chiến lược phát triển – Bộ Kế hoạch và Đầu tư để điều chỉnh quy hoạch Tây Nguyên; chuyển đến Ban Chỉ đạo Tây Nguyên và các tỉnh Tây Nguyên hệ thống cơ sở dữ liệu hiện đại là Atlas điện tử và Atlas tổng hợp khổ A2.

toadamtn2
GS. Nguyễn Tuấn Anh – Chủ nhiệm Chương trình Nông thôn mới phát biểu tại buổi Tọa đàm

Phát biểu tại Tọa đàm, GS. Nguyễn Tuấn Anh, Chủ nhiệm Chương trình Nông thôn mới – Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã giới thiệu các kết quả Chương trình nông thôn mới giai đoạn 2011 – 2015 (đến 6/2017) đã đạt được. Cụ thể trong giai đoạn này, Chương trình đã lựa chọn để triển khai thực hiện 68 nhiệm vụ (46 đề tài và 22 dự án). 68 nhiệm vụ trên đã bám sát các mục tiêu và 6 nội dung cơ bản được Nhà nước giao, bao gồm 13 nhiệm vụ nghiên cứu về cơ sở lý luận; 15 nhiệm vụ nghiên cứu về cơ chế, chính sách; 16 nhiệm vụ nghiên cứu các giải pháp khoa học và công nghệ; 22 nhiệm vụ xây dựng các mô hình trình diễn ứng dụng giải pháp khoa học công nghệ; 01 nhiệm vụ về đào tạo, tập huấn và 01 nhiệm vụ về xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu nông thôn mới. Nhìn chung Chương trình đã đạt được những kết quả thiết thực ở cả 6 nhóm nhiệm vụ. 

Tại buổi Tọa đàm, các đại biểu đều cho rằng, hai Chương trình Tây Nguyên và Chương trình Nông thôn mới đều có nhiều điểm tương đồng, do đó mong muốn có một sự lồng ghép, phối hợp hiệu quả giữa hai chương trình.

TS. NCVCC Nguyễn Đình Kỳ nhấn mạnh, chúng tôi hết sức tán đồng trong việc lồng ghép, phối hợp hai chương trình để có thể đưa các kết quả nghiên cứu vào phục vụ thiết thực cho việc phát triển KT-XH vùng Tây Nguyên. Phía Chương trình Tây Nguyên sẵn sàng cung cấp các dữ liệu nghiên cứu được về Tây Nguyên cho Chương trình Nông thôn mới. Cần có một mô hình nông thôn mới đặc thù Tây Nguyên, do đó TS. Nguyễn Đình Kỳ đề nghị, Chương trình Nông thôn mới cần đưa ra thứ tự ưu tiên cho các tiêu chí Nông thôn mới để hai bên cùng xác định được vấn đề cần ưu tiên và thực hiện trên Tây Nguyên. Bên cạnh đó, mô hình nông thôn mới rất cần có sự tích hợp các kết quả nghiên cứu về đất, nước, khí hậu, gắn với văn hóa du lịch phát triển bền vững, gắn với ứng dụng khoa học kỹ thuật xây dựng nông nghiệp công nghệ cao.

Đối với Tây Nguyên vấn đề nước và an ninh nguồn nước trong bối cảnh biến đổi khí hậu là rất quan trọng. Trong thời gian qua Chương trình Tây Nguyên đã giao TS. Nguyễn Lập Dân – Viện Địa lý nghiên cứu về mâu thuẫn trong sử dụng nước Tây Nguyên. TS. Dân có đề xuất một mô hình tại Đắk Lắk.

TS. Dân cho rằng, muốn phát triển mô hình nông thôn mới thì việc ưu tiên cần giải quyết trước hết chính là nguồn nước. Tây nguyên có nhiều nước ngầm, tuy nhiên lại không thể khai thác và sử dụng được hết, nên tuy nhiều nước nhưng Tây Nguyên vẫn “Khát” nước. TS. Nguyễn Lập Dân đưa ra đề xuất việc cần xây dựng các giải pháp khoa học công nghệ về cơ sở hạ tầng thủy lợi cho một số lưu vực nhỏ ở Tây Nguyên. Thí dụ như hồ chứa Eaknuech huyện Krông Pắc, tỉnh Đắk Lắk. Đây là hồ chứa nằm trong quy hoạch thủy lợi ưu tiên 2015 – 2020 của tỉnh. Các giải pháp lưu trữ nước, bổ sung nước và phân phối sử dụng nước hiệu quả, và các kết quả nghiên cứu khác của Chương trình Tây Nguyên đều có thể phục vụ xây dựng các xã là Nông thôn mới với nhiều dân tộc khác nhau như một mô hình tiêu biểu.

TS. Hà Quý Quỳnh, Trưởng Ban Ứng dụng và Triển khai công nghệ cho biết, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam có hợp tác với 30 đơn vị khác nhau trên cả nước với 11 Bộ, Ngành và trên 20 tỉnh thành. Ban thường xuyên phối hợp với các đơn vị, Bộ, Ngành, địa phương để chuyển giao các sản phẩm của Viện phục vụ cho người dân. TS. Hà Quý Quỳnh hoàn toàn ủng hộ việc phối hợp giữa Chương trình Tây Nguyên và Chương trình Nông thôn mới vì cả hai Chương trình đều cùng mục tiêu đẩy mạnh ứng dụng kết quả khoa học và công nghệ vào xây dựng nông thôn mới, hiện đại và phát triển. TS. Quỳnh đề xuất, việc xây dựng mô hình Nông thôn mới có nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp công nghệ cao thì cần xây dựng một dự án hoàn chỉnh từ các khâu làm đất, trồng trọt, sản xuất, chế biến các sản phẩm… và đề xuất lấy tỉnh Đắk Nông làm địa phương thí điểm.

Phát biểu tại tọa đàm, PGS.TS. Hà Lương Thuần – Thư ký khoa học Chương trình Nông thôn mới cho rằng kết quả của hai chương trình có nhiều điểm tương đồng về chuỗi giá trị. Nếu liên kết hai chương trình sẽ có nhiều thuận lợi. Thế mạnh của Chương trình Nông thôn mới là gắn các doanh nghiệp vào trong các hoạt động của Chương trình.

TS. Vũ Trọng Hà, Ủy viên khoa học Chương trình Nông thôn mới nhấn mạnh, rõ ràng có rất nhiều điều cần làm cho Tây Nguyên. Cả hai chương trình cùng có sự tương đồng về mục tiêu và đối tượng nghiên cứu là Tây Nguyên. Vậy hai bên có thể lồng ghép hai Chương trình với nhau, hai bên cũng có thể lấy kết quả của nhau để đưa vào Chương trình của mình nhằm thúc đẩy việc thực hiện hiệu quả của mỗi Chương trình. Trong thời gian tới, hai bên có thể tham gia các hội thảo, hội nghị của nhau. Đặc biệt có thể cùng nhau tổ chức hội thảo trên Tây Nguyên nêu lên các kết quả nghiên cứu đạt được, chia sẻ thông tin cho nhau cũng như chia sẻ thông tin cho người dân, các doanh nghiệp địa phương. 

TSKH. Bạch Quốc Khang - Ủy viên khoa học Chương trình Nông thôn mới cho biết, Tây Nguyên là một vùng rất đặc biệt. Có một số tiêu chí rất quan trọng như thu nhập bình quân đầu người có 46,8% số xã Tây Nguyên đạt tiêu chí về thu nhập; tiêu chí tổ chức sản xuất là một trong những tiêu chí Nông thôn mới thì có 54% số xã đạt; tiêu chí lao động thì tốt, tiêu chí điện nước đạt; nhưng tiêu chí liên quan đến chất lượng đời sống của người dân còn thấp. Trong khi đó mục tiêu đặt ra đến năm 2020 thì cao. Điều đó có nghĩa là không có cách nào khác là phải tăng tác động khoa học công nghệ vào Tây Nguyên. Chương trình Nông thôn mới không phải là Chương trình giải quyết được hết các vấn đề của Tây Nguyên. Chương trình Nông thôn mới ngay khi mới ra đời đã có nhu cầu phối hợp, liên kết với các Chương trình khoa học công nghệ cấp nhà nước khác. TS. Bạch Quốc Khang cho rằng giữa hai Chương trình thì việc kế thừa các kết quả nghiên cứu của nhau là rất cần thiết và quan trọng, đặc biệt hai chương trình có thể cùng nhau xây dựng các gói sản phẩm để chuyển giao cho nông dân,hoặc phối hợp triển khai các đề tài, dự án tương tự nhau để tạo ra một nhiệm vụ có thể giải quyết các vấn đề lớn hơn cho Tây Nguyên…

Thông qua buổi tọa đàm, hai bên Chương trình Tây Nguyên 2016 – 2020 và Chương trình Nông thôn mới 2016 – 2020 đã chia sẻ cho nhau thông tin của mỗi Chương trình và cùng nhau tìm ra hướng hợp tác chung dựa trên những gì hai bên đang có, từ đó xây dựng một đề án hợp tác “Xây dựng một mô hình nông thôn mới tại Tây Nguyên”. Trước mắt, hai bên cần xây dựng một Khung hợp tác chung trong đó nêu rõ khuôn khổ nội dung hợp tác, lộ trình hợp tác, cơ chế cách thức hợp tác và phân công nhiệm vụ đầu mối cho mỗi bên. Bên cạnh đó, hai bên trao đổi thông tin về tiêu chí nông thôn mới và các đơn vị cấp xã, huyện đạt tiêu chí Nông thôn mới ở Tây Nguyên để các nhiệm vụ khoa học của Chương trình Tây Nguyên có thể tích hợp kết quả hoặc tạo ra mô hình nghiên cứu phối hợp. Ban Chủ nhiệm và Văn phòng 2 Chương trình sẽ mời nhau tham gia các hội nghị, hội thảo về Tây Nguyên nhằm truyền thông sâu rộng các kết quả nghiên cứu của mỗi bên. Hai bên nhất trí lập biên bản ghi nhớ các kết quả của cuộc Tọa đàm và trao đổi qua Văn phòng của hai Chương trình.

Tin: Minh Tâm

Bản quyền thuộc về Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.
Địa chỉ: 18 Hoàng Quốc Việt, Cầu Giấy, Hà Nội. Email: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Khi phát hành lại thông tin trên Website cần ghi rõ nguồn: "Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam".